აქტივისტი ქალები Archives - WomenOfGeorgia

ბაია პატარაია, 38 წლის, თბილისი

women — Tue, 20 Oct 2020 20:42:11 +0000

ბავშვობა

“შეიძლება, ზოგს გაუკვირდეს, მაგრამ ძალიან წყნარი ბავშვი ვიყავი. აი, ისეთი, ეზოში რომ არ ჩადის და არც ინტერაქციაში შედის დიდად, თუმცა ძალიან მიყვარდა სხვა რაღაცების კეთება, მაგალითად, კითხვა – როგორც კი კითხვა ვისწავლე და ის წიგნები წავიკითხე, სახლში რაც გვქონდა, მეზობლებთან დავიწყე სიარული, ყველა იმ მეზობელთან ვმეგობრობდი, რომელსაც სახლში ბიბლიოთეკა ჰქონდა. ძალიან მიყვარდა ხატვა, სცენარებსაც ვწერდი, სპექტაკლებს ვდგამდი და ჩემი თამაშიც ხშირად შემოქმედებითი იყო.

სკოლაში კარგად ვსწავლობდი, განსაკუთრებით, მათემატიკა და ფიზიკა მიყვარდა. ფიზიკას სკოლის დირექტორი მასწავლიდა, რომელიც ზოგჯერ დედაჩემს ეკითხებოდა, გაკვეთილებს წინასწარ ხომ არ კითხულობსო. წინასწარ კი არა, რასაც აძლევთ, იმასაც შესვენებებზე სწავლობსო, დედაჩემი პასუხობდა, რადგან სახლში სულ სხვა წიგნები მეჭირა ხელში. ყოველთვის მინდოდა, რომ შემოქმედებითი პროფესია მქონოდა. ბოლო კლასებში, ძალიან მომწონდა თეატრის რეჟისურა და მანამდეც მქონდა ამასთან დაკავშირებული ინტერესები, მაგრამ 90-იანი წლების ბოლო იყო, მთელმა ქვეყანამ დიდი გაჭირვება გამოიარა და მამაჩემი ამბობდა, ისეთი პროფესია უნდა გქონდეს, შენ და შენს შვილს მატერიალურად რომ უზრუნველგყოფთო. არასდროს უთქვამს, რომ გავთხოვდები და ვინმე შემინახავს. მისი მორალი ასეთი იყო – უნდა იყო საუკეთესო შენს პროფესიაში და გქონდეს იმდენი ფული, ცხოვრებაში რომ არ გაწვალდე. “ოთხიანი” არ უნდა მიმეღო, სულ იმას მეუბნებოდნენ, რომ გარდა სწავლისა, სახლში მე სხვა დამატებითი მოვალეობები არ მქონდა.

მშობლების მოთხოვნა იყო, რომ საუკეთესო ვყოფილიყავი. მხოლოდ ჩემი სურვილი რომ ყოფილიყო, შეიძლება, ძალიანაც არ მომეკლა თავი სწავლით და უფრო მეტი დრო საკუთარი სხვა ინტერესებისთვის დამეთმო.

პროფესია

დედაჩემს უნდოდა, რომ კლასიკური ფილოლოგია მესწავლა, რომელიც ცხოვრების ამ ეტაპზე ძალიან მიყვარს, თუმცა მაშინ თეატრი მაინტერესებდა.

ოჯახური კონსილიუმი მოეწყო, მახსოვს ბიცოლაჩემი გამოდიოდა სიტყვით და გადაწყვიტეს, რომ მე, ასეთ გამორჩეულსა და ასეთი კარგი აკადემიური მოსწრების ბავშვს, ყველაზე პრესტიჟულ უნივერსიტეტში, ყველაზე პრესტიჟულ ფაკულტეტზე – საერთაშორისო სამართალზე უნდა ჩამებარებინა. ჩვეულებრივი მეგრული ამბავი იყო. დიდი წინააღმდეგობა არ გამიწევია, მეც სკეპტიკურად ვუყურებდი, თუ ხელოვნების მიმართულებით წავიდოდი, ეკონომიკურად დამოუკიდებელი ვერ ვიქნებოდი და ეს სერიოზული დაბრკოლება იყო ჩემთვის.

ძალიან გავმწარდი და გავწვალდი, როცა უფასო ფაკულტეტზე ჩავაბარე და აღმოვაჩინე, რომ არაფერს მასწავლიდნენ. შოკში ვიყავი, ვერ ვხვდებოდი, რისთვის ვიწვალე და ვიმეცადინე აბიტურიენტობისას, ასეთი დაბალი ხარისხის განათლება თუ უნდა ყოფილიყო უნივერსიტეტში. ამიტომ, პარალელურად, მაღლივში – ეკონომიკის ფაკულტეტზე ჩავაბარე, სამართლის პარალელურად 4 წელი ვსწავლობდი ფინანსებსა და საბანკო საქმეს. მაშინ “საიამ” პირველად დაიწყო დამატებითი ერთწლიანი კურსები და იქაც დავდიოდი, ასევე, ჯესაპის იმიტირებულ სასამართლო პროცესშიც ვიღებდი მონაწილეობას – ყველაფერს ვაკეთებდი, რომ სადმე მაინც მესწავლა რაღაც და სულ მქონდა განცდა, რომ ვერსად ვიღებდი იმ განათლებას, რაც მე მჭირდებოდა.

ძალიან მინდოდა სასწავლებლად საზღვარგარეთ წასვლა და ბუდაპეშტში, ცენტრალური ევროპის უნივერისტეტში ჩავაბარე. სწავლა რომ დავიწყე, გაოგნებული ვიყავი იმით, თურმე, რამდენის სწავლა შეიძლებოდა. მეგონა, რომ საერთოდ პირველად ვიღებდი ნამდვილ იურიდიულ განათლებას. პირველად იქ მივხვდი, რა იყო სამართალი, რა არის ეს პროფესია, რა არის სახელმწიფო, კანონის უზენაესობა და რა როლი აქვს მართლმსაჯულებას. მინდოდა, ბიზნესის სამართალი მესწავლა, მაგრამ იქ ვერ მოვხვდი და მოვხვდი ადამიანის უფლებათა სამართლის ფაკულტეტზე. კიდევ კარგი, ასე მოხდა – ცენტრალური ევროპის უნივერსიტეტში მივხვდი, როგორ შეიძლება იურისტობა ძალიან კარგი საქმისთვის გამოიყენო.

სამუშაო გამოცდილება

2007 წელს, წამების მსხვერპლთა სარეაბილიტაციო ცენტრში, იურისტად დავიწყე მუშაობა. იქ გავიცანი ნატალია ზაზაშვილი, რომელიც “საფარის” დირექტორი იყო. „საფარი“ 2001 წლიდან არსებობს და ძალიან კარგ საქმეებს აკეთებდა. ეს იყო ორგანიზაცია, რომელსაც ჰქონდა ქალთა პირველი თავშესაფარი, რომელმაც ბავშვთა განრიდების მთელი რეფორმაში ჰქონდა წამყვანი როლი, მაგრამ შედარებით ვიწრო წრეებისთვის იყო ცნობილი ადრე. ნატალიამ მითხრა, იქნებ, ოჯახში ძალადობის მსხვერპლ ქალებს დაეხმარო, ოღონდ ძალიან მცირე ანაზღაურებააო. დავთანხმდი. პირველად იქ ვნახე ნაცემი ქალები და მოვისმინე მათი სრულიად შემაძრწუნებელი ისტორიები, რომელიც აქვე, თბილისში, შეიძლება, ჩვენს მეზობლადაც ხდებოდა. გავოცდი, მე ისე გავიზარდე, ჩემ გარშემო ოჯახში ძალადობა და ცემა-ტყეპა, გაგონილიც არ მქონდა. ვიცოდი, რომ არსებობდა, მაგრამ სადღაც ძალიან შორს და უცბად პირისპირ შევეჩეხე. ამან ისეთი გავლენა მოახდინა ჩემზე, რომ მერე, როცა უკვე სხვა საქმიანობით ვიყავი დაკავებული, არასდროს მავიწყდებოდა, რომ ეს პრობლემა რეალური იყო და ამ პრობლემის შესახებ არავინ იცოდა ისე, როგორც თავის დროზე მე არ ვიცოდი. ეს არასდროს აღარ დამვიწყებია და ყველა საქმიანობაში, სანამ ქალთა უფლებების დაცვა ჩემი ძირითადი საქმიანობა გახდებოდა, ყველგან ვატარებდი ამ ხაზს – გენდერისა და ქალთა გაძლიერების.

ნატალია ფსიქოთერაპევტი იყო და მეუბნებოდა, მინდა, შენ ისეთი იურისტი გამოხვიდე, როგორებიც არ არსებობენ და მინდა, რომ არსებობდნენო – თერაპიული იურისტიო. როდესაც ქალებთან კონსულტაციაზე პირველად შევედი მოვიდა ქალი, რომელიც მოძალადე მეუღლესთან დაშორებას აპირებდა, ხელი მოწერილი არ ჰქონდათ და ქონებრივი საკითხი აინტერესებდა, მე ვუთხარი, რომ ამ საქმიდან არაფერი გამოვიდოდა. გადაირია ნატალია, როგორ გაუშვი, ასე როგორ შეიძლება მსხვერპლთან ურთიერთობაო. ხომ არ მოვატყუებ, კანონის მიხედვით, არ ეკუთვნის-მეთქი არაფერი. არაო, როგორ შეიძლება მსხვერპლს ასე მიახალო, როცა ძლივს დაიწყო ბრძოლა და შენ იმედი გადაუწურეო. კონსულტაციების დროს მეჯდა ხოლმე ნატალია და მსხვერპლი რომ გავიდოდა, უკუკავშირს მაძლევდა – მასწავლიდა, როგორ უნდა მელაპარაკა მსხვერპლთან ისე, რომ გამეძლიერებინა და სხვა გზა, სხვა პერსპექტივა დამენახებინა, იმედი მიმეცა და მხარში დავდგომოდი. ბოლოს ძალიან კმაყოფილი იყო, რომ გაზარდა ისეთი იურისტი, რომელიც თერაპიულიც იყო.

2009 წელს, ომის მერე, გადავწყვიტე, რომ აუცილებლად უნდა დამეწყო მუშაობა საჯარო სამსახურში და რასაც სახელმწიფოს მშენებლობა ჰქვია, ამაში უნდა ჩავრთულიყავი – სხვანაირად ვერ ვისწავლიდი, როგორ იქმნება პოლიტიკა. აღმასრულებელ ხელისუფლებაში რომელიმე ისეთ მინისტრთან მინდოდა მუშაობა, რომელიც რეფორმებს ატარებდა. რადგან პრეზიდენტის სტიპენდიანტი ვიყავი, ვალდებულებაც მქონდა, რომ დაბრუნების შემდეგ სახელმწიფოსთვის მემსახურა.

მალე დამიკავშირდნენ იუსტიციის სამინისტროდან, კონკრეტული სამსახური შემომთავაზეს, მაგრამ მე სხვა პოზიციაზე მინდოდა, რომელიც ვიცოდი, ვაკანტური იყო. დამთანხმდნენ და საერთაშორისო სამართლის დეპარტამენტში, ერთ-ერთი სამმართველოს უფროსად დავინიშნე. ოთხი წელი ვიმუშავე, ვისწავლე და ვნახე ძალიან ბევრი. ქალთა საკითხებში თავად ვიჩენდი ინიციატივას და ძალიან ბევრი კარგი რაღაცის გაკეთების შესაძლებლობა მომეცა. მაგალითად, ოჯახში ძალადობის 126 პრიმა მუხლი დავწერე ჩემს კოლეგებთან ერთად. ასევე, გენდერული თანასწორობის კანონში რომ სექსუალური შევიწროების ტერმინი ჩაიწერა, ჩემი ინიციატივა იყო და მხარში იუსტიციის სამინისტროც მედგა. ძალიან საინტერესო გეგმები მქონდა ტრანსგენდერებთან დაკავშირებით, მაგრამ ვერ მოესწრო. ასევე, ძალიან დიდი რეფორმა დავიწყეთ ნარკოტიკების მოხმარებასთან დაკავშირებით, დაიწერა ძალიან კარგი სტრატეგია, დამტკიცდა კიდეც, მაგრამ როდესაც მე წამოვედი, ამის განხორციელებაზე ზრუნვა აღარავინ აიღო საკუთარ თავზე, თორემ იყო გეგმა, რომ უნდა მომხდარიყო ნარკომოხმარების დეკრიმინალიზაცია და მეტი აქცენტი მკურნალობასა და რეაბილიტაციაზე გაკეთებულიყო. ვიმუშავე როგორც ზურა ადეიშვილთან, ისე თეა წულუკიანთან. ძალიან დიდი გამოცდილება მივიღე – ვნახე, როგორ იგეგმებოდა რეფორმა, როგორ წყვეტდა კონკრეტული მთავრობა, რა უნდა ყოფილიყო მისი პოლიტიკა, რა ხდება მაშინ, როცა მინისტრს საერთოდ არ აქვს პოლიტიკა და ხედვა და ა.შ. მერე თეა წულუკიანმა სამსახურიდან გამომიშვა, უფრო ზუსტად, კონკურსის შედეგად მე აღარ დამნიშნა, სხვა აიყვანეს. ამ ფორმით გამომიშვეს და უკვე ვიცოდი, რომ საჯარო სამსახურში მუშაობა ამ ეტაპზე აღარ მინდოდა, მთელი დრო და რესურსი აქტივიზმისკენ მივმართე.

“საფარი” და აქტივიზმი

ქალთა ორგანიზაციებს მეტ-ნაკლებად 2012 წლამდეც ვიცნობდი, მაგრამ ჩემი აზრით, ფემინისტური არცერთი იყო, ვუსმენდი და ვხვდებოდი, რომ ფემინისტები არ იყვნენ. მე გენდერი სამართლებრივი კუთხით ვისწავლე და ბევრისგან განსხვავებით, ვიცოდი ამ სიტყვის რეალური მნიშვნელობა. საქართველოში ფემინისტად მარტო ლიკა ნადარაია მსმენოდა, მეტი მართლა არავინ. დავიწყე ფემინისტების ძებნა და ვერ ვპოულობდი. ერთხელ, როცა მორიგ ტრენინგს ვაკეთებდი, ლია ჯაყელის ფილმი მირჩიეს, დავურეკე ლიას და მითხრა, რომ ექსპერტად ეკა აღდგომელაშვილი მომეწვია. დავპატიჟეთ ლია და ეკა ტრენერებად და როდესაც მათ ლაპარაკსა მოვუსმინე, ისე გამიხარდა, ლამის ტირილი დავიწყე – პირველად მესმოდა ის, რისი მოსმენაც მინდოდა. მერე “WISG”-ის ჯგუფში მოვხვდი, სადაც გავიცანი გოგოები, რომლებმაც მოგვიანებით “ფემინისტების დამოუკიდებელი ჯგუფი” შექმნეს და ასე დაიწყო ჩემი ფემინიზმიც. მახსოვს, პირველად რომ დავწერე რაღაცაზე – მე, როგორც ფემინისტი ასე ვფიქრობ-თქო, ერთ-ერთმა მეგობარმა მომწერა, ფეისბუქზე შენი “ქამინგ აუთი” ვნახეო. ძალიან გამიკვირდა, რანაირად შეიძლება, ფემინიზმს ქამინგაუთი დაარქვა-მეთქი, მაგრამ მაშინ ასეთი დრო იყო, უკვირდა ხალხს. შევუერთდი “ფემინისტების დამოუკიდებელ ჯგუფს” და ჩემი აზრით, დაიწყო ფემინიზმის ახალი ტალღა საქართველოში, რომელიც ახალმა თაობამ ახლებურად წამოიწყო. ვმართავდით მცირერიცხოვან, მაგრამ ძალიან საინტერესო, ხმაურიან და სკანდალურ აქციებს და ასე გამიცნო საზოგადოებამ. ეს იყო ძალიან განათლებული და საკითხში გარკვეული ადამიანების არაჩვეულებრივი გუნდი, მაგრამ მე მქონდა ხედვა და სურვილი, ჯგუფი ყოფილიყო ძალიან დიდი, რომ ფემინიზმი გამხდარიყო საყოველთაო და ფემინისტად თავი თითოეულ ქალს მოეაზრებინა – არა მარტო იმათ, ვინც ძალიან კარგად იცოდა, რა იყო გენდერი, არამედ ჩვეულებრივ ადამიანებსაც, რომლებსაც სპეციფიკური განათლება არ ჰქონდათ.

2014 წელს, როცა ფემიციდის ძალიან ბევრი შემთხვევა მოხდა, ყველა ქალს, ვისაც ვიცნობდი, ვინც აღშფოთებული იყო და იმ წუთში აქტიური იყო ფეისბუქზე, ისტერიულად ვწერდი, შევიკრიბოთ-მეთქი. 2014 წლის 16 ოქტომბერს, GCRT-ის ოფისში 45 ქალი შევიკრიბეთ, იქ იყო ყველა ასაკის ქალი, რომლებსაც ჰქონდათ ან არც ჰქონდათ პირდაპირი შეხება ფემინიზმთან, არც აქტივიზმთან, მაგრამ იყვნენ აღშფოთებულები და მაშინ ვთქვით, რომ თუ ქალები არ დავიწყებდით ბრძოლას, ფემიციდი გახდებოდა ჩვეულებრივი ამბავი, რომელზეც სახელმწიფოს რეაქცია არ ექნებოდა. ასე დაიწყო მაშინ ჯგუფი “ქალთა მოძრაობა” და მაშინ რა მოთხოვნებიც გვქონდა, დღეს ყველა შესრულებულია. კვოტა იყო ბოლო, რა მოთხოვნაც ჩვენ მაშინ გვქონდა და ესეც შესრულდა. მე ვფიქრობ, რომ საკმაოდ კარგი შედეგი გვაქვს ზოგადად ქალთა მოძრაობას საქართველოში, თუმცა ბრძოლა გრძელდება.

ბაია პატარაია, როგორც პერსონაჟი

საჯაროობას თავისი პლუსები და მინუსები აქვს. პლუსი არის ის, რომ მარტივად მიგიწვდება ხელი მედიაზე, შეგიძლია, პარლამენტში მიხვიდე, სიტყვით გამოხვიდე, გეძახიან და აზრს გეკითხებიან, ვისაც არ უნდა სთხოვო შეხვედრა, მიგიღებს და ა.შ. ბევრი კარი ღიაა, მაგრამ ამავდროულად, აქვს ძალიან მძიმე მხარეც – ბევრი ადამიანისთვის, ადამიანი აღარ ხარ. ბაია პატარაია უკვე პერსონაჟია, რომელიც ფემინიზმთან, მებრძოლ ქალთან და ხშირად, ცუდ რაღაცებთანაც ასოცირდება. ისე ადვილად მოგაყენებენ შეურაცხყოფას, შეგაგინებენ და გაგლანძღავენ, საერთოდ არ ფიქრობენ, რომ ამის უკან რეალური ადამიანია, მაგრამ შენც თუ ისევე უპასუხე, ოოო… არ გეკადრება. როდესაც უცხო ადამიანი მლანძღავს, ვცდილობ, პერსონალურად არ მივიღო.

უცხო ადამიანები იმასაც ხშირად მეუბნებიან, ვიღაცებთან დამიცვიხარო, ამ დროს ვპასუხობ – თქვენ მე არ მიცავთ, თქვენ იცავთ კონკრეტულ იდეას, რომელსაც იზიარებთ, ეთანხმებით და გჯერათ. მე არ მყავს პერსონალური მტრები, მაგრამ, ცხადია, იდეოლოგიური მტრები მყავს.

ნელ-ნელა ამას მივეჩვიე, მოქმედებს, მაგრამ ადამიანი ცდილობს, თავი დაიცვას და გამკლავების მექანიზმები გამოიმუშაოს. მე ძალიან ბევრ აქტივისტს ვიცნობ, მათ შორის, ფემინისტს, რომელიც აქტივიზმს შეეშვა და მიზეზი ის უშველებელი წნეხი, ლანძღვა და დაპირისპირება იყო, რომელიც ამ ყველაფერს თან ახლავს. რაღაც მომენტში, ადამიანები თვლიან, რომ არ ღირს, ამას მთელი შენი ცხოვრება, ნერვები, ფსიქიკური და ფიზიკური ჯანმრთელობა შესწირო. მეც ბევრჯერ მიფიქრია ამაზე, მაგრამ სანამ რაღაცის გაკეთება შემიძლია საქმისთვის, ალბათ, მანამდე ვიქნები. უბრალოდ, ძალიან ვცდილობ და ვსწავლობ, როგორ გავუმკლავდე წნეხს. ჩემ უკან GCRT და ფსიქოლოგების მთელი არმიაა, რომლებსაც არასდროს მივუტოვებივარ და როდესაც მიჭირს ხოლმე, ხვდებიან და მეხმარებიან. ბევრი გიტევს, მაგრამ, ასევე, არის ხალხი, ვინც შენზე ზრუნავს და გაძლიერებს.

ჩემს სახელსა და გვარს ქალთა წინააღმდეგობასთან და იმ ბრძოლასთან აკავშირებენ, რომელიც ახლა მიმდინარეობს ქალთა გაძლიერებისთვის. ეს პატრიარქალური საზოგადოებაა, ამ საზოგადოებაში პატრიარქატი ასე მუშაობს და ზრდის საკუთარ მხარდამჭერებს – ქალებსაც და კაცებსაც, იმისთვის, რომ პატრიარქატის კვლავწარმოება მოხდეს, არ დასრულდეს და მუდმივად არსებობდეს. პატრიარქატს ღირებულებათა სისტემა ხელში აქვს ჩაგდებული, სადაც კაცი უნდა იყოს “კაცური,” დამრტყმელი, დომინანტური და სხვისი მჩაგვრელი, ხოლო ქალობა სიწყნარე და მორჩილება ჰგონიათ, როდესაც მეორეხარისხოვანი უნდა იყო, ოჯახში კი გადაწყვეტილებებს კაცი უნდა იღებდეს; ქალი უნდა უჯერებდეს, პატივს სცემდეს და თუ არ დაუჯერებს – დაისჯება. ამ ღირებულებითი სისტემით ზრდიან ბავშვებსაც, ჩვენ გამოვდივართ და ვამბობთ, რომ ეს არ არის კაცურობა და ეს არ არის ქალის როლი, ვებრძვით ამ როლებს და ადამიანები იბნევიან იმიტომ, რომ სხვანაირად გაიზარდნენ, ახლა კი, ვიღაც ბაია პატარაია მოდის და სულ სხვა რამეს ეუბნება. რაც არ უნდა პატრიარქალური აზროვნების იყოს ქალი, ვცდილობ არ დავუპირისპირდე საჯაროდ, მაგრამ არაფერს ვარჩენ კაცებს იმიტომ, რომ ის ქალიც კი, რომელიც თვლის, რომ პატრიარქატი კარგი წყობაა, არის პატრიარქატის მსხვერპლი. ვცდილობ დავიტოვო გზა, რომ თანამოაზრედ გავიხადო და ხიდები არ დავწვა, ქალებს გვჭირდება გაერთიანება, ერთმანეთი რომ გავაძლიეროთ და არ გვჭირდება დაპირისპირებები.

ყველაზე მეტად რაც მიჭირს და რასაც ვერ ვუმკლავდები, ეს ის შემთხვევებია, როდესაც შენიანები აგრესიულად გიტევენ, თუნდაც, ფემინისტები და სხვა თანამოაზრეები. მე ვფიქრობ, რომ კრიტიკა სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია, მაგრამ ძალიან ხშირად, კრიტიკა ბულინგში გადაიზრდება ხოლმე. სამწუხაროდ, აქტივიზმში და მათ შორის, ქალთა აქტივიზმშიც, ეს პრობლემა დღემდე გადაუჭრელია – თუ რაღაც შეგეშალა და ფეხი გადაგიბრუნდა, ყველა ზედ უნდა შეგდგეს და გადაგჯეგოს. თუ რამესთან ეფექტური გამკლავება ვერ ვისწავლე, ესაა. ვისგანაც მხარდაჭერას, დაცვასა და გაძლიერებას ელი, შენ გვერდით მდგარა და დგას ამ ბრძოლაში, უცბად გიტრიალდება და თითო წიხლი ყველამ უნდა ჩაგაზილოს. შეიძლება სიმართლე მათ მხარეს იყოს, მაგრამ რა ფორმითაც ეს ხდება, პრობლემაა. ზოგჯერ, უბრალოდ ვცდილობ, არ წავიკითხო და ძალიან ბევრი რამე, რასაც თუნდაც შიდა ჯგუფებში მიწერენ, წაკითხულიც არ მაქვს. ძალიან მინდა, ეს დესტრუქციული თავდასხმები აღარავის მიმართ აღარ იყოს და მე ეს სხვების მიმართაც მინახავს, მე არ ვარ ერთადერთი, ცხადია. ვინც რაღაცას აკეთებს, იმას ეშლება და ვინც არაფერს აკეთებს, იმას არც შეეშლება. შეიძლება, შენი შეცდომა მალე ან გვიან გააცნობიერო, მაგრამ მნიშვნელოვანია, ეს კრიტიკა ისე იყოს ნათქვამი, რომ შესმენადი იყოს.

ჰობი

ძალიან მაინტერესებს ფილოსოფია და კითხვები – რატომ ვცხოვრობთ, რა მისია გვაქვს, როგორ უნდა შევეგუოთ გარდაუვალ სიკვდილს და ა.შ. ფილოსოფიური ლიტერატურის კითხვა მამშვიდებს. ძალიან მიყვარს მხატვრული ლიტერატურაც. ბოლო დროს, ჩემთვის აღმოჩენა იყო ქალი ავტორი – ზაირა არსენიშვილი. თან, ქალი ავტორებით განებივრებული არ ვართ და ბავშვობაშიც სულ გული მწყდებოდა იმაზე, რომ რასაც ვკითხულობდი, თითქმის ყველგან მთავარი გმირი კაცი იყო. რა თქმა უნდა, მათთანაც მქონდა საერთო ფიქრები, მაგრამ მაინც ვგრძნობდი, რომ რამდენადაც კარგად აღწერდნენ ბიჭების, კაცების ფიქრებს, ვნებებს, პრობლემებს, იმდენად მაკლდა ქალის გამოცდილება.

ხატვა სულ მიყვარდა, მაგრამ არასდროს მისწავლია. ზოგადად, ყოველთვის ვიცი, რა გამომივა და რა – არა. მაგალითად, აუცილებლად გამომივა ტანსაცმლის კერვა და დიზაინი და ვიცი, რომ ვერასდროს დავწერ მუსიკას, არასდროს ვეცდები დაკვრასა და სიმღერას, მიუხედავად იმისა, რომ ვგიჟდები მუსიკაზე. ჩემთვის სრულიად წარმოუდგენელია, როგორ წერენ ადამიანები მუსიკას, თუმცა მესმის, როგორ წერენ ლექსებს, რომანებს, როგორ ხატავენ… ვხატავ ჩემთვის, არ მაქვს არანაირი პრეტენზია, მაგრამ ვგრძნობ, რომ თუ დიდ დროს დავუთმობ ამას, შეიძლება, რაღაც მართლა გამომივიდეს. ამ ეტაპზე, ეს არის ჩემთვის ყველაფრის დავიწყების გზა. თუმცა, ბოლო დროის დიდი აღმოჩენა არის mindfulness მედიტაციები. პრაქტიკულად, შეუძლებელია, აკონტროლო აზრი, მაგრამ შეგიძლია, ცოტა დისტანცირდე შენი აზრებისა და ემოციებისგან. იმის ცოდნა, რომ ჩემი აზრი და ჩემი ემოცია არ ვარ მე და ის, რომ აზრები და ემოციები მოდიან და მიდიან, მაგრამ მე სხვა ვარ, გაცილებით უფრო დიდი და მდგრადი, ძალიან დამეხმარა. პერიოდულად ამის გახსენება და ამაში ვარჯიში, ძალიან მიადვილებს ცხოვრებას.

შვილი

დედობა ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო გამოცდილებაა ჩემთვის და ძალიან მიხარია, რომ დედა ვარ. სინამდვილეში, ბავშვის გაზრდა რთული არ არის, თუ ორ მთავარ პრინციპს გაითვალისწინებ – როცა ბავშვი პატარაა და სჭირდება დისციპლინა, იმ პატარასაც ისეთივე პატივი უნდა სცე, როგორც შენთვის ყველაზე პატივსაცემ ადამიანს. ეს არ უნდა დაივიწყო მაშინაც, როცა მისი აღზრისა და დისციპლინირების პროცესში ხარ. ბავშვს, როგორც ყველა სხვა ადამიანს, აქვს ღირსება, რომელიც არ უნდა შელახო. ბავშვს ვერ დაიმსაგვსებ, ის არის სრულიად უნიკალური და არ უნდა ეცადო, გახადო ისეთი, როგორიც შენ გინდა რომ იყოს; ბავშვი ისეთი უნდა იყოს, როგორიც არის.

ჩემს შვილს ბევრ შენიშვნას არ ვაძლევ, მხოლოდ წითელ ხაზებს მივუთითებ, რასაც არ უნდა გადასცდეს და ასეთი ცოტაა. ვასწავლი ემპათიასა და სხვების გათვალისწინებას – მშობლის, რესურსის, მათ შორის, ფულის, ნივთების მოფრთხილებას, ცოცხალი არსებების სიყვარულს. სწავლება არ არის ყვირილი და რაიმეს აკრძალვა, სწავლება ნიშნავს, რომ დაჯდე და აუხსნა. ბავშვი არის ადამიანი, ადამიანი კი, გონიერი არსებაა. პანდემიის პირობებში გამოკეტილი ბავშვი იწყენს ვეუბნები ხოლმე, რომ მოწყენილობაც კარგია და ის ადამიანის შემოქმედებითობას აღვიძებს. მოწყენილი ბავშვი და პრინციპში, დიდიც, იმაზე ფიქრს იწყებს, როგორ გაირთოს თავი, ამ დროს მისი შემოქმედებითი აზროვნების უნარი აქტიურდება და იწყებს ახალი რაღაცების გამოგონებას, მოფიქრებასა და აღმოჩენას.

ის ყველანაირი პრობლემის შესახებ მიყვება და მომიყვება იმიტომ, რომ იცის – არ დავსჯი. ჩემი არ ეშინია და ეს ძალიან მნიშვნელოვანია. მან იცის, რომ დავეხმარები, თუ საჭიროა, ბოდიშსაც მოვუხდი. თუ მკითხავთ, ჩვენ მეგობრები ვართ თუ არა, მე ვიტყოდი, რომ არა – ჩვენ ვართ დედა-შვილი. ჩემი თაობის მშობლებს ძალიან ხშირად ეშლებათ და ჰგონიათ, რომ ბავშვს მეგობარი და თავისუფლება სჭირდება და ჩემი აზრით, ეს არ არის სწორი. მეგობარი მას თავისიც ეყოლება. მეგობრობა, ალბათ, მერე მოვა, როცა ის სრულწლოვანი გახდება და სანამ ბავშვია, მას სჭირდება დედა და წესრიგი, რაც არ ნიშნავს ტირანიასა და შეზღუდვებს. ბავშვებს ძალიან სჭირდებათ ჩვენი მხარდაჭერა და უპირობო სიყვარული.

———————————–

ძალიან ხშირად დავდივარ სკოლებში ბავშვებთან შესახვედრად. ბავშვები თვითონ მიკავშირდებიან და მპატიჟებენ საჯარო ლექციის ჩასატარებლად. ძალიან მიხარია, როცა ვხედავ, როგორი მაღალი ცნობიერებაა იმასთან შედარებით, მე რომ სკოლაში ვსწავლობდი. გადასარევად იციან, რას ნიშნავს ფემინიზმი, გოგოები საკუთარ თავსაც მოიაზრებენ ფემინისტებად და აინტერესებთ ქალთა უფლებები. ბევრი გოგოსთვის და ბიჭისთვისაც, თანასწორობა უკვე ძალიან ბუნებრივი რამეა, რასაც მტკიცება არ სჭირდება. უთანასწორობა უფრო არ ესმით და აკვირვებთ. საერთოდ სხვა თაობა მოდის და მაქვს მათი იმედი, თუმცა, ვფიქრობ, რომ ჩვენ უნდა გავუკაფოთ გზა, რომ იმათ კიდევ უფრო მეტის გაკეთება შეძლონ.”

ავტორი: ნინო გამისონია

ფოტო: ნინო ბაიდაური

The post ბაია პატარაია, 38 წლის, თბილისი appeared first on WomenOfGeorgia.

ანა სუბელიანი, 31 წლის, თბილისი

women — Mon, 05 Oct 2020 19:59:11 +0000

„ბევრჯერ მიფიქრია, რომ მთელი ჩემი პიროვნება და ცხოვრებისეული გზა ჩემივე ბავშვობის ტრავმებმა განაპირობა. ნიჭიერი, გახსნილი და ინტერესიანი ბავშვი ვიყავი, შემეძლო, მთელი სამყარო შემესრუტა და მეც დიდი და ნათელი ენერგია გამეცა საპასუხოდ. სცენაზე პროფესიონალ მსახიობებთან ერთად ვიდექი, ვმღეროდი, ვცეკვავდი, გამორჩეულად კარგი მოსწავლე, ლაღი და ბედნიერი ბავშვი ვიყავი. შემდეგ კი, ოჯახს თავს ერთიანად დაატყდა დიდი ადამიანური დანაკარგები და გლოვა, სიღარიბე, დედას ჯანმრთელობის პრობლემები. მე ამ ყველაფრის ტყვე აღმოვჩნდი. ჩემი სოციალური გარემო სკოლითა და სახლით შემოიფარგლებოდა – ორი უალტერნატივო სივრცით, რომელიც ვერ მხედავდა, ვერ ამჩნევდა ჩემს საჭიროებებს, ტკივილებს, მეტიც, ხშირად ძალიან მაზიანებდა. მახსოვს, ცუდად როგორ ვხდებოდი უმიზეზოდ, თანაც, ძალიან ხშირად. შემდეგ გავიგე, რომ ეს ფსიქოსომატური რეაქცია ყოფილა ჩემს შფოთვებზე, შიშებსა და ტკივილებზე. სიდაბლე თუ ღარიბულად ჩაცმა ხშირად გამხდარა ჩემი დამცირების საფუძველი. ოჯახში აღარავის შერჩენოდა ჩემთვის სიყვარულის მოცემისა და ჩემთან მეგობრობის რესურსი, ბავშვის ცემა კი, აღზრდის ჩვეულ ფორმად იქცა.

სწავლა შევწყვიტე, უბრალოდ, აღარ შემეძლო – მთელი ენერგია საკუთარი თავის გადარჩენისკენ მქონდა მიმართული. უნდა გადავრჩენილიყავი ყველასგან, სრულიად მარტო. სახლიდან გასული, გარეთ ყინვაში დავხეტიალობდი საათობით. ასე უფრო უსაფრთხოდ ვგრძნობდი თავს. იმის ფონზე, რომ ზოგიერთ საგანში გამსვლელი ნიშანი სანატრელი მქონდა, მათემატიკის ეროვნულ ოლიმპიადებში ვიმარჯვებდი, ეს იყო ერთადერთი, რაც ძალისხმევის გარეშე გამომდიოდა. მაშინ კი, როცა შანსი მქონდა, ოთახში შევკეტილიყავი, მეცადინეობის ნაცვლად, დაბალ ხმაზე ჩართულ მუსიკაზე ვცეკვავდი საათობით, ჩემთვის სასურველ რეალობაზე ვოცნებობდი, დეტალებში წარმოვისახავდი სცენებს, სადაც აღიარებული და სასურველი ვიყავი, სადაც ბევრ სიყვარულს ვიღებდი, სადაც ჩემით ამაყობდნენ. სწორედ ამან მომაძლიერა, გადამაწყვეტინა, რომ საკუთარი თავის დაცვისთვის ჩრდილიდან გამოვსულიყავი და აქტიურად მებრძოლა ისე, როგორც შემეძლო.

უფროს კლასებში უკვე ჩვეულებრივ ამორძალად ვიქეცი – ხშირად, ბოლო ხმაზე ვუყვიროდი და ვაგინებდი ყოჩ, მჩაგვრელ ბიჭებს და ასე ვიცავდი მათგან თავსაც და სხვა ბავშვებსაც. ღიად ვუპირისპირდებოდი მასწავლებლებს, რომლებიც ბავშვებს უსიყვარულოდ და უსამართლოდ გვეპყრობოდნენ – რეალურ ჩაგვრაზე თვალს ხუჭავდნენ, ჩემი პირიდან ამოსულ ცუდ სიტყვებზე კი, წიწმატდებოდნენ და გოგოობას მიწუნებდნენ. გულს მირევდა ისიც, რომ როცა მასწავლებელს მთელი კლასის სათქმელს ძალიან კორექტულად, მაგრამ მკაფიოდ ვეტყოდი, კლასელი გოგოები მკიცხავდნენ უფროსთან შეკამათების გამო. სამართლიანობის სანაცვლოდ, სულ მთხოვდნენ ამ იერარქიის დაცვას ხან ბიჭებთან და ხანაც – უფროსებთან, მე კი არასდროს ვთმობდი. მერვე კლასში, განათლების სამინისტროში წერილი გავგზავნე, სადაც ჩემს მართლაც დაჭაობებულ სკოლაში არსებულ კორუფციასა და უსამართლობებზე ვწერდი ფაქტებითა და მტკიცებულებებით, ერთ თვეში კი დირექტორი გაათავისუფლეს. ეს რომ ღიად გამეკეთებინა, ცხადია, მე ჩამშვების იარლიყსაც ავიკრავდი იმ გარემოში, რომელიც კონფორმისტული და ღირებულებებისგან დაცლილი საზოგადოების მცირე მოდელი იყო. თუმცა ჩემი პირველი დიდი გამარჯვება მაინც მოვიპოვე და ჩემი აქტივიზმის საწყისიც ეს მგონია.

სკოლისგან განსხვავებით, ოჯახში არასდროს მიგრძვნია ქალებსა და მამაკაცებს შორის არსებული იერარქია. საკმაოდ გვიან აღმოვაჩინე, რომ ძმებს, დებთან შედარებით, უამრავი პრივილეგია ჰქონდათ, რომ ქმრები ცოლებს ჩაგრავდნენ, რომ ქალებს ბევრი რამ ეკრძალებოდათ. ამისთვის, ძალიან მადლობელი ვარ. ძალიან მადლობელი ვარ იმისთვისაც, რომ სწორედ ჩემი მშობლებისგან, ჯერ კიდევ ძალიან პატარას, მესმოდა, რომ მე ძლიერი, ყოჩაღი და მებრძოლი გოგო ვიყავი და ეს კარგი იყო. მამა ზღაპრებით მაძინებდა, სადაც მთავარი პერსონაჟი მე ვიყავი – „რკინისმკვნეტელი ანუკი“, რომელიც საგმირო საქმეებს ჩადიოდა. ალბათ, ასეთმა ეპიზოდებმაც შემძინა საკუთარი თავის რწმენა და ყველა კრიზისიდან გამოსვლის უნარი.

ხოდა, ამ უკვე მოძლიერებულმა და მებრძოლმა თინეიჯერმა გადავწყვიტე, ყველას დახმარების გარეშე, დამოუკიდებლად გავმხდარიყავი სტუდენტი და მესწავლა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ არავის მოუწევდა ერთი თეთრის დახარჯვაც კი ჩემი განათლებისთვის. ასეც მოხდა. სკოლის მასწავლებლები ვაიძულე, რომ საფუძვლიანად ჩაეტარებინათ ჩემთვის გაკვეთილები და გულდამშვიდებულები არ ყოფილიყვნენ იმით, რომ ყველა მაინც ემზადებოდა რეპეტიტორებთან, რადგან მე ამას შეგნებულად არ ვაკეთებდი. საუკეთესო ქულებით გავხდი სტუდენტი, სრული დაფინანსებით. ეს იყო დამოუკიდებლობისკენ გადადგმული ერთი დიდი ნაბიჯი. აქედან დაიწყო ბევრად საინტერესო ეტაპი – ახალი, დიდი და საინტერესო კავშირების შეძენა, ჩემიანების პოვნა და მთავარი აღმოჩენა, რომ მარტო არ ვყოფილვარ. სრულიად გაცნობიერებულად გადავწყვიტე, რომ ადამიანის დახმარებაზე ორიენტირებული პროფესია ამერჩია. თავიდან, ფსიქოლოგობას ვგეგმავდი, შემდეგ სოციალური სამუშაოთი დავინტერესდი და სწორედ ამ პროფესიის წყალობით აღმოვჩნდი იქ, სადაც ყველაზე მეტად მინდოდა ყოფნა. საკმაოდ დიდი და მნიშვნელოვანი დრო დავუთმე ბავშვთა დაცვას და იმაზე ზრუნვას, რომ მათთვის მაინც ამერიდებინა ან შემემსუბუქებინა ჩემთვის ნაცნობი ტკივილები. ამით თითქოს საკუთარ დანაკლისს ვაკომპენსირებდი, საზრისს და მნიშვნელობას ვაძლევდი საკუთარ გამოცდილებას. ცოტათი ეგოისტურიც კია, მაგრამ არ არის ცუდი ასეთი ეგოიზმი.

19 წლის ასაკში დავორსულდი. მიუხედავად იმისა, რომ ჩემს გეგმებთან და ოცნებებთან ეს მოვლენა არავითარ შემხებლობაში არ იყო, უსწრაფესად ვადაპტირდი ახალ მოცემულობასთან, მაშინვე შემიყვარდა თვალითუხილავი არსება და შემიყვარდა დედა ჩემში. მე და ჩემი შეყვარებული ყველას სიხარულით ვამცნობდით, რომ მშობლები ვხდებოდით, ძალიან გავბედნიერდით ამ ამბით. ასე „შემომექმარშვილა“.

ჯერ კიდევ ორი თვის იყო დადა, როდესაც ჩემი პროფესიით მუშაობის დაწყების პირველი შესაძლებლობა გამიჩნდა. მანამდე ისეთმა ორგანიზაციამ მითხრა დასაქმებაზე უარი ორსულობის გამო, რომელიც სწორედ ადამიანის უფლებების დაცვაზეა ორიენტირებული. მაშინ ჩავთვალე, რომ ამ შანსს თუ ხელიდან გავუშვებდი, მერე კიდევ უფრო გამიჭირდებოდა პროფესიულ წრეში თავის დამკვიდრება და ჩემი კოლეგებისთვის კონკურენციის გაწევა. არადა, ზუსტად ვიცოდი, რომ წარმატების მიღწევა და ფინანსური დამოუკიდებლობა ერთადერთი გზა იყო იმისთვის, ღირსეულად რომ გვეცხოვრა მეც და უკვე ჩემს შვილსაც. ორი თვის ბავშვით, კვირაში ოთხ დღეს რეგიონში ვატარებდი, მთელი დღე ველზე ვმუშაობდი, პარალელურად კი, ტელეფონით ლევანს ვამშვიდებდი და ვაკვალიანებდი ბავშვის მოვლასთან დაკავშირებით. არადა, ისიც ისევე იყო პირველად მამა, როგორც მე – დედა. სახლში დაბრუნებულს, კვლავ სამუშაო მქონდა, ბავშვი უკვე მე მეწვინა მუხლებზე, თან ვარწევდი, თან ვეფერებოდი და ასე ვწერდი ანგარიშებს. ძალიან განვიცდიდი ბავშთან ურთიერთობის დაკარგულ თითოეულ წუთს და ამის კომპენსირებას მსხვერპლშეწირვით ვცდილობდი, რაც ახლა ძალიან არასწორი მგონია – სრული უძილობისთვის ვწირავდი თავს, ღამის განმავლობაში, სულ მცირე 3-4 გაღვიძებისა და ძუძუთი კვების პარალელურად, მეორე ძუძუს ვიწველიდი, დღის დოზაც რომ დამეტოვებინა, რაც, თავის მხრივ, ბოთლისთვის საძინებელსა და მაცივარს შორის გამუდმებულ სირბილსაც მოითხოვდა. დარჩენილი სამი დღიდან, ერთს თბილისის ოფისში მუშაობას ვუთმობდი, ორს კი – სწავლას. არცერთი წამი საკუთარი თავისთვის, სიამოვნებისთვის, დასვენებისთვის. ასე დაიწყო წლები, რომლებიც სავსე იყო მხოლოდ პასუხისმგებლობებით. თუკი ჩემი თანატოლები მშვიდად ზრუნავდნენ საკუთარი თავის განვითარებასა და გართობაზე, რომელიც ასევე უმნიშვნელოვანესი საჭიროებაა, მე სულ ახალ-ახალ სიმძიმეებს ვეჭიდებოდი. სულ ვცდილობდი, დამემტკიცებინა, რომ მიუხედავად პატარა ბავშვის მოვლისა, არავისზე ნაკლებად არ შევასრულებდი საქმეს და როგორც წესი, ყველგან გამორჩეულად კარგი შედეგები მქონდა. თითოეული შემდეგი სამსახური წინაზე საინტერესო და საპასუხისმგებლო იყო, ძალიან სწრაფად ვვითარდებოდი. ყველაფერს ვიკლებდი, რომ ჩემს შვილს არაფერი მოკლებოდა, რომ ქმარ-შვილთან ერთად დამესვენა ზაფხულშიც და ზამთარშიც, რომ ჩვენი სახლი გვქონოდა, მაგრამ ეს უკანასკნელი, მარტომ, ბუნებრივია, ვერ შევძელი. საზოგადოების თვალში რაღაცნაირად მაინც ისე გამოდიოდა, რომ ამ ყველაფრის გამო, არ ვიყავი საკმარისად კარგი დედა. დადას მამა კი გმირი იყო, რადგან მივლინებებში მომყვებოდა, ბავშვს ასეირნებდა და „მეხმარებოდა.“

რამდენიმე თვე პროკურატურაში მუშაობაც მოვასწარი, პროტესტითა და ჩხუბით გამოვიქეცი იქიდან, რადგან პირდაპირ მითხრეს, რომ ჩემი ქალობა ჩემი ნაკლი იყო. ხო, გავიარე ურთულესი და უდიდესი კონკურსი, რომ საუკეთესო 14 ადამიანში მოვხვედრილიყავი და შემდეგ, მათ შორის საუკეთესოც გავმხდარიყავი. პირობა ასეთი იყო – ის, ვინც უმაღლეს ქულებს მიიღებდა ურთულეს გამოცდებში, გახდებოდა ახლადშექმნილი სამსახურის უფროსი. ასეც მოხდა, ყველას ვაჯობე. მთავარმა პროკურორმა და მისმა მოადგილემ დამიბარეს და მომილოცეს. შემდეგ კი, მეორე ადგილზე გასული ბიჭი დანიშნეს ჩემ ნაცვლად ისე, რომ არავინ არაფერი მითხრა. ამ ბიჭმაც კარგად მოირგო უსამართლოდ მოპოვებული თანამდებობა, მე კი, როდესაც პასუხი მოვითხოვე ზემდგომი ქალისგან, მოვისმინე, რომ მართალია, ყველა პირობას ვაკმაყოფილებდი, მაგრამ „ამ სისტემაში ქალი უფროსები არ უყვართ“. შოკში ვიყავი, კარის მოჯახუნებით გამოვედი. ამაზე პროტესტის გამოთქმის გამო კი, ნიუ-იორკში რამდენიმე კვირიანი სასწავლო ვიზიტიდანაც ჩამხსნეს და ჩემ ნაცვლად სხვა გაუშვეს. ხო, ამ უკიდურესად მამაკაცურ სისტემაში ქალმა ლიდერებმა დამჩაგრეს ქალობის გამო. ალბათ, მაშინ საკმარისი გამოცდილება და ძალა მაინც არ მქონდა, საჯაროდ რომ ამეტეხა ამბავი. უბრალოდ, გადავწყვიტე, რომ განცხადება დამეწერა და წამოვსულიყავი, მიუხედავად იმისა, რომ პატარა ბავშვით უსამსახუროდ ვრჩებოდი.

ეს ამბავი იუსტიციის სამინისტროს ადმინისტრაციის უფროსს მოვუყევი, რომელიც მიცნობდა, როგორც პროფესიონალს, მე კი ვიცნობდი, როგორც გამორჩეულად სწორი ღირებულებების მქონე საჯარო მოხელეს. მახსოვს მისი გულწრფელი შეშფოთება, რამდენიმე დღეში სხვების ნაცვლად ბოდიში მომიხადა და აპარატში გადასვლა შემომთავაზა. იმ დროისთვის, ბევრად დაბალი ხელფასი, მაგრამ ჩემთვის ბევრად უფრო საინტერესო და საამაყო საქმის კეთების შესაძლებლობა მივიღე, ამიტომ, სიხარულით დავთანხმდი შემოთავაზებას. განრიდებისა და მედიაციის პროგრამის მენეჯმენტში ჩავერთე თამაზ ახობაძესთან ერთად, საოცარი შედეგები გვქონდა მოკლე დროში და პროგრამამ საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა. პარალელურად, საგრანტო პროგრამას ვხელმძღვანელობდი და დანაშაულის პრევენციის სხვა პროექტებსაც ვახორციელებდი. სახლში, როგორც წესი, ისეთ დროს მივდიოდი, როცა ბავშვის დაძინება მასთან ურთიერთობის ერთადერთი ხელმისაწვდომი შესაძლებლობა იყო ჩემთვის, ისიც, ყოველთვის არა. არ გამაჩნდა შაბათ-კვირა, შვებულებას სრულად ვერ ვიყენებდი და როცა ვიყენებდი, მაშინაც დისტანციურად ვმუშაობდი. რთული იყო, მაგრამ ამ სირთულეს სწრაფად მიღწეული, საამაყო შედეგებით გამოწვეული საოცარი კმაყოფილების განცდა აბალანსებდა.

შემდეგ რამდენიმე ადამიანმა ”დანაშაულის პრევენციის ცენტრი” შევქმენით და იქიდან გავაგრძელეთ პროგრამების მართვა. უკვე ახალი მთავრობის პირობებში, შევქმენით გუნდი და პროგრამათა ერთობლიობა, რომელიც ციხეებიდან სრულიად გაუაზრებლად, ერთიანად გამოშვებულ პატიმრებს უნდა დახმარებოდა, დაბრუნებულიყვნენ საზოგადოებაში. თეა წულუკიანთან ერთად ერთი წელი ვიმუშავეთ. მუდმივად გვიწევდა ბრძოლა იმისთვის, რომ ადრე დაწყებული უმნიშვნელოვანესი მიმართულებები გეგმის მიხედვით წარმართულიყო. მთავარი კონფლიქტი კი მაშინ წარმოიქმნა, როდესაც საარჩევნო აქტივისტების დასაქმება მთხოვეს მედიაციის სახლში და ამაზე ცივი უარი განვაცხადე, შემდეგ კი, ცენტრის დირექტორიც უსამართლოდ გაათავისუფლეს და მის ნაცვლად წულუკიანის შტაბის უფროსი დანიშნეს. წულუკიანმა პერსონალური ბრძოლა გამოგვიცხადა მე და თაზოს. ერთი თვე გვავიწროვებდნენ, რომ თავად დაგვეტოვებინა პოზიციები, მაგრამ ჩვენ დაუმორჩილებელი ბრძოლის გზა ავირჩიეთ. გათავისუფლებამდე, უკვე ვასაჯაროვებდით თითოეულ სიახლეს და შემდეგ სასამართლოში გავაგრძელეთ ხუთწლიანი ბრძოლა. სამივე ინსტანცია მოვიგეთ, სარჩელი თავად მოვამზადეთ, მოწმეები პირადად დავკითხე და იძულებული გავხადე, წულუკიანის ქმედებები დაედასტურებინათ სასამართლოს წინაშე, რაც კომფორტული ნამდვილად არ იყო მათთვის. მოგებულ საქმის აღსრულებამდეც დიდხანს გვაწვალეს, მაგრამ ყველაფერს გავუძელით, რადგან მართლები ვიყავით და ერთმანეთი გვყავდა. ჩვენ დაუმორჩილებელი, პრინციპების ერთგული საჯარო მოხელეები ვიყავით პირველივე დღიდან ნებისმიერი მთავრობის პირობებში და ძალიან გაგვიმართლა, რომ ერთად აღმოვჩნდით საოცრად მაგარი საქმის კეთებაში და შემდეგ უპრეცედენტო ბრძოლაშიც.

სულ ვამბობ, რომ მადლობელი ვარ წულუკიანის. მას რომ არ გამოვეშვი, იმ საქმეს, რომელიც საკუთარი შვილივით მიყვარდა, ადვილად ვერ დავტოვებდი. თუმცა, მისი გადაწყვეტილების შემდეგ, არანაკლებ საინტერესო საქმეების კეთება დავიწყე, გამოთავისუფლებული დრო კი საკუთარი ცხოვრების დალაგებას მოვახმარე. სწორედ ამ დროს „მოვიცალე“ ქმართან დასაშორებლადაც. ვიცოდი, რამხელა წინააღმდეგობების გადალახვა მომიწევდა. ვიცოდი, რომ მხარდამჭერი არავინ მეყოლებოდა. ასეც მოხდა – ურთულესი პროცესი გავიარე, რომელმაც ჯანმრთელობის პრობლემებამდე და პოლიციის ჩართვამდეც მიმიყვანა. ეს რთული ბრძოლაც გადავლახე და მოგვიანებით, ჩემი შვილის მამასთან მეგობრობის დაწყებაც შევძელი.

ამას მოჰყვა რამდენიმე წელი, რომელიც, ალბათ, კომპენსაცია იყო მანამდე გამოტოვებული თუ პასუხისმგებლობებისთვის მიძღვნილი წლებისა. ერთიანად, მთელი ძალით დავიწყე სრულიად ახალი ცხოვრება. ცეკვა აღმოჩნდა ჩემი გათავისუფლების მთავარი წყარო, როგორც 12-13 წლის ასაკში. ოღონდ ამ შემთხვევაში, ოთახში ჩაკეტილი კი არა, სხვებთან ერთად ვცეკვავდი ბევრს და დაუღალავად, მთელი ძალით! ეს იყო საკუთარ თავთან ჩაღრმავების, კვლევის, თავგადასავლების, სამყაროსთან შერწყმის, გათავისუფლების პერიოდი, გათავისუფლების ყველაფრისგან და ყველასგან. ამ კვლევის ნაწილი იყო საკუთარი სექსუალობის კვლევაც, სურვილებზე დაკვირვება და შედეგად, საკუთარი სხეულის შეყვარება და მიღება. სწორედ ამ გათავისუფლების პერიოდში დავეხმარე ალბათ ყველაზე მეტ ადამიანს, ყველაზე მეტად სწორედ მაშინ მქონდა ამის რესურსი. ვიბრძოდი ძალადობის მსხვერპლი ქალების, ბავშვების, ლგბტ ადამიანების გადასარჩენად სრული ენთუზიაზმითა და უდიდესი ენერგიით. მომწონდა ის, რომ ეს ბრძოლა არ იყო პირდაპირ კავშირში ჩემს იმდროინდელ სამსახურთან, მოქმედების სრული თავისუფლება მქონდა, არანაირი ვალდებულება, მხოლოდ შინაგანი მოტივაცია. ასევე, ვალდებულებების გარეშე ვუერთდებოდი სხვადასხვა მოძრაობას და მიჩნდებოდა განცდა, რომ ძალიან ძლევამოსილი ვიყავი, რომ ბევრი თანამებრძოლი მყავდა და ბევრის თანამებრძოლი ვიყავი. მეგონა, რომ თავისუფლება ყველას ერთნაირად გვიყვარდა და ყველა ეს ბრძოლა, სინამდვილეში თავისუფლებისთვის ბრძოლა იყო. მაგრამ 2018 წელს მომხდარმა მოვლენებმა გამომაცალა ეს ყველაზე დიდი საყრდენი. მე არ დავუნგრევივარ ისედაც ჰომოფობი, ახალგაზრდებისა და პროგრესის მოძულე ადამიანების მხრიდან აგრესიას – იმის გააზრება აღმოჩნდა ყველაზე მტკივნეული, რომ ვინც თანამებრძოლი მეგონა, მზად იყო, წაქცეულისთვის წიხლი მოეყოლებინა. ჩემი ცეკვის გამო, სამმა შეშინებულმა მამაკაცმა გადაწყვიტა, საჯაროდ მოეხადა ბოდიში და ტიტები მიეტანა მემორიალთან. როგორი ყალბი და თან სასტიკი იყო მათი ეს ნაბიჯი. თავის გადარჩენა და სუფთად გამოძრომა ჩემგან გამიჯვნით სცადეს, როდესაც ორკები სიცოცხლის მოსპობითა და წამებით მემუქრებოდნენ.

13 მაისს, საღამოს, კუდამოძუებულები გავბრუნდით სახლში და ამის ფონზე, 17 მაისის წართმევაც სცადეს. ცალსახა იყო, რომ ეს იქნებოდა უპრეცედენტოდ მასშტაბური 17 მაისი, რადგან ჩვენ ყველანი ერთ საერთო ბრძოლაში ვიყავით, მუხტიც ჯერ კიდევ მაღალი იყო. ცხადია, მთავრობას საპროტესტო ტალღის შემობრუნება არ აწყობდა და ყველაფერი გააკეთა თემის შიგნით განხეთქილების წარმოსაქმნელად. რამდენიმე აქტივისტმა, წინა ღამეს ოფიციალურად გაუქმებული დემონსტრაციის მიუხედავად, კანცელარიასთან გასვლა მაინც გადავწყვიტეთ. სხვებიც შემოგვიერთდნენ და ჰომოფობიასა და ტრანსფობიასთან ბრძოლის დღე მაინც აღვნიშნეთ. სრული ქაოსი და სიგიჟე ხდებოდა იმ დღეებში. სამსახურში, სადაც რამდენიმე თვის მისული ვიყავი მთელი ამ ჩემი დაგროვილი ენთუზიაზმით, აუტანელი ბულინგი გამოვიარე. აღარც ძალა მქონდა ბრძოლის და სიმართლე რომ ვთქვა, მათთან ბრძოლა არც მინდოდა. მივიღე ბრალდებები, რომ მე ვყოფილვარ პოლიტიკურად ანგაჟირებული, რომ რატომღაც, მე ამ ბრძოლის უფლება არ მაქვს. სრული აბსურდი, რომელიც მაშინ ძალიან მტკიოდა და მეხებოდა.

ამავდროულად, უცხო ადამიანებისგან უამრავ ზიზღსა და უსაზღვრო სიყვარულს ვიღებდი. საშინლად დამაბნეველი იყო. გონება ამ დროს ისტერიულად მუშაობს. ერთდროულად გმირი და მსხვერპლი გგონია თავი. დამატებით პასუხისმგებლობებს გიჩენენ, რომელთა ტარებაც, უბრალოდ, აღარ შეგიძლია. ამას დაემატა უახლოეს ადამიანებთან გაფუჭებული ურთიერთობები და ფესტივალზე პირველი ფიზიკური თავდასხმა, მთელი თავისი თანმდევი, სასტიკად მატრავმირებელი გამოცდილებით. დომინოს პრინციპით ჩამომენგრა ყველაფერი და დეპრესიამდე და შფოთვით აშლილობამდეც მივაღწიე. ამ პერიოდზე, ალბათ, ყველაზე მეტი შემეძლო მესაუბრა, მაგრამ დღემდე მიჭირს. ვიცი, რომ ბოლომდე არ მაქვს გადალახული და როგორც არ უნდა დავძლიო, მაინც უდიდეს იარებს დამიტოვებს.

იარები მერე და მერე დამემატა, სულიერიც და ფიზიკურიც. პირად ურთიერთობებში დიდი ქაოსი, თითქოს რაღაც განსაკუთრებულისა და ნამდვილის პოვნა და შემდეგ დიდი ნგრევა. მეტისმეტად მგრძნობიარე და ემოციური ვარ. უფრო სწორად, ვიყავი და ალბათ, ისეთი აღარასდროს ვიქნები. უდიდეს კომპრომისებზე წავსულვარ სიყვარულისთვის. პრობლემა კი, ხშირად, ჩემი თავისუფლება და სილაღე იყო, ჩემი სიძლიერე და აქტიურობა, ჩემი პირდაპირობა, ჩემი ყოფილი პარტნიორების რაოდენობა და ჩემი დედობაც კი – ყველაფერი ის, რაც ჩემი პიროვნებისა და ისტორიის ნაწილია და რისიც არასდროს შემრცხვება.

წარბთან რეალური იარაც მაქვს. კინოთეატრ ”ამირანთან” რამდენიმე ქვიარ ადამიანს მათივე თხოვნით გავყევი, ესენი და იქ მყოფი სხვა ადამიანებიც შევაცილე, საკუთარ თავს კი საფრთხე ვერ ავარიდე. ბევრმა ჩემიანმა პირდაპირ ეთერში სისხლიანი მნახა. მე კი საშინელი ტკივილი მახსოვს, ფიქრი, რომ თვალი დავკარგე და რომ ეს მხოლოდ ჩაქოლვის დასაწყისი იყო. ესეც გადავიარე და კიდევ ერთხელ დავდექი ფეხზე.

დღეს მე უკვე დიდი გოგო ვარ, უფრო სწორად, ქალი. სრულიად დამოუკიდებელი, ძლიერი ქალი სისუსტეებით, რომლებიც ბოლოს და ბოლოს მივიღე. ძალიან მომწონს ჩემი ცხოვრება. უკან რომ დავბრუნდე, არაფერს შევცვლიდი. ახლა ვიცი, რომ წამოდგომას ნებისმიერი წაქცევის მერე შევძლებ. ვიცი, საკუთარ თავზე უნდა ვიზრუნო და ბოლომდე შევიყვარო იმისთვის, რომ კარგი საქმეების კეთება კიდევ შევძლო და იმისთვისაც, რომ უბრალოდ მე ვიყო კარგად.“

ავტორი: ანა სუბელიანი

ფოტო: სალომე ცოფურაშვილი

The post ანა სუბელიანი, 31 წლის, თბილისი appeared first on WomenOfGeorgia.

ნონა სამხარაძე, 35 წლის, მარნეული

women — Wed, 29 Jul 2020 14:47:11 +0000

როგორ გავხდი აქტივისტი

„საკუთარ თავს სამოქალაქო აქტივისტს ვუწოდებ, თუმცა იყო პერიოდი, არც გენდერი ვიცოდი, რა იყო და ადრეულ ასაკში ქორწინებაც ჩვეულებრივი ამბავი მეგონა. 2003 წელს, ჩემი 15 წლის დაც გათხოვდა და ეს პრობლემად საერთოდ არ მიმაჩნდა მაშინ. 2005 წელს, შევხვდი ქალს სამცხე-ჯავახეთიდან, რომელსაც ქალების ორგანიზაცია ჰქონდა, მუშაობდნენ სხვადასხვა პროექტებზე, ატარებდნენ ტრენინგებს და ჩვენც დავაარსეთ ჩვენი პატარა ადგილობრივი არასამთავრობო ორგანიზაცია “მარნეულის დემოკრატ ქალთა საზოგადოება.”

2006 წლიდან ადგილობრივ ტელევიზიაში დავიწყე მუშაობა, სადაც ყველაფერი ვიყავი – პროდუსერი, ჟურნალისტი, მემონტაჟე, დამლაგებელი… ამავე წელს, “ინტერპერესნიუსმა” ერთწლიანი პროგრამა გაგვატარა და მაშინ ვისწავლე, რომ, თურმე, ქუჩის გამოკითხვას როცა ატარებ, მარტო კაცები კი არ უნდა ჩაწერო, მნიშვნელოვანია, რომ ქალებსაც ჰკითხო აზრი, მანამდე მარნეულში მხოლოდ კაცებს ვიწერდით. ადრეულ ასაკში ქორწინებაც რომ პრობლემა იყო, მაშინ აღმოვაჩინე. სიუჟეტებს ვაკეთებდი ამ თემებზე, ძალადობაზე, პოლიტიკურ მონაწილეობაზე, რატომ არ იყვნენ საკრებულოში ქალები, რატომ იყვნენ ისინი მხოლოდ მდივნები და ა.შ. თუმცა, თავიდან ნაკლებად ვიყავი სენსიტიური ამ საკითხების მიმართ, უბრალოდ, მეუბნებოდნენ, რომ უნდა გამეკეთებინა სიუჟეტი, მივდიოდი და ვაკეთებდი. მერე უფრო დავინტერესდი და სტატიების წერაც დავიწყე ამ თემაზე. ასე შემოვიდა ნელ-ნელა ეს თემა ჩემს ცხოვრებაში.

2010 წელს ავიღე სოროსის გრანტი, გენდერის კვლევების პროგრამაზე რომ მესწავლა. ტელევიზიიდან ლექციებზე დავრბოდი და ეს მარნეულელი გოგო, ოჯახიდან, სადაც ოთხი და ვიყავით, უცებ ფემინიზმში გადავვარდი. თან, ბავშვობიდან მახსოვდა, მამაჩემზე რომ ამბობდნენ, ოთხი გოგო ჰყავს და ერთი ბიჭიც რომ ჰყავდეს, უკვე სრულყოფილი ოჯახი იქნებოდაო. მაშინ მეც მეგონა, რომ მამაჩემსა და ჩვენს ოჯახს მართლა რაღაც აკლდა, რადგან ძმა არ გვყავდა. თვითონ მამაჩემისგან არასდროს მომისმენია, რატომ ბიჭი არ მყავსო. ლუდის ბარში დავყავდით, ლუდს გვასმევდა, ხინკალს გვაჭმევდა, მაშინ ბენზინს ყიდდა “კანისტრებით” და ჩვენც ვეზიდებოდით ამ “კანისტრებს,” არ მქონდა ის მომენტი, რომ გოგო ვარ, „სუსტი სქესი“ და ვერ დავეხმარები-მეთქი. ახლაც მგონია, რომ გენდერის კვლევები საუკეთესო პროგრამაა. მანამდე ფილოლოგი ვიყავი, ქართული ენისა და ლიტერატურის სპეციალისტი და ჩემი პირველადი პროფესიაც სულ სხვანაირად გადავიაზრე. მაგალითად, ისეთ ნაწარმოებებს, როგორებიცაა “შუშანიკის წამება,” და “ოთარაანთ ქვრივი,” რომლებსაც სხვანაირად გვასწავლიდნენ, მერე მე კიდე სხვა თვალით შევხედე.

2011 წლიდან საერთაშორისო ორგანიზაცია “მერსი ქორფს”-ში ვმუშაობ, ეს არის ძალიან დიდი პროგრამა სოფლის მეურნეობის მიმართულებით, ინფორმაციის კოორდინატორი ვარ, ასევე უზრუნველვყოფ, რომ ბენეფიციარი მარტო ფერმერი კაცი არ იყოს და იმ მიზნის მიღწევაში, რაც გვაქვს, თანაბრად იყვნენ ჩართული ქალი და კაცი ფერმერები. სამსახურიდან და დროის სიმცირიდან გამომდინარე, ცოტა მოვწყდი სამოქალაქო აქტივიზმს, თუმცა ფემინიზმი, გენდერული თანასწორობა და ზოგადად, ყველანაირი თანასწორობა, ჩემი ცხოვრების განუყოფელი ნაწილია.

რა ხდება მარნეულში

ყველა ის პრობლემა, რაც საქართველოს დანარჩენ რეგიონებშია, ჩვენთან უფრო მწვავედ დგას.
ძალიან დიდი ჩავარდნებია ადრეული ქორწინების მიმართულებით. როგორც კი ყურადღება მოდუნდება, ტრენინგი აღარ ტარდება, იმდენი დისკუსია აღარაა, საერთაშორისო ორგანიზაცები არ აქტიურობენ, მაშინვე იზრდება შემთხვევების რაოდენობა. ვიცი ფაქტები, როცა სკოლის დირექტორი ურეკავს გოგოს, შემოწმებაზე მოდიან, მოდი, დაენახე და წადიო. არადა, ამ დროს გოგონა გათხოვილია და ასე მალავენ. სკოლის დირექტორებიც იმ თემიდან არიან გამოსული და შეიძლება, თავის დროზე, თვითონაც ადრეულ ასაკში დაოჯახდნენ. ერთდღიანი ცნობიერების ასამაღლებელი ტრენინგები არ მოქმედებს, თუ ვინმემ არ დააშინა და არ უთხრა, რომ ციხეში ჩაჯდებიან და კანონის წინაშე აგებენ პასუხს. ამ თაობამ 50 წელი ასეთ რეალობაში გაატარა. ზოგადად, მარნეულში, სამართლებრივი კუთხით სახელმწიფო დიდ დათმობაზე მიდის, ხალხმა იცის, რომ ჯარიმას გადაიხდის და ეპატიება, თან გვერდით ხედავს, რომ არ დაისაჯა მისი მეზობელი, მისი მეგობარი და ა.შ.

ასევე, დიდი პრობლემაა, როცა სამშობიაროში იგებენ, რომ გოგო – დედა არასრულწოვანია და როცა ბავშვი ჩნდება, ამ დროს აკავებენ მამას სამშობიაროში. ეს არის ძალიან დაგვიანებული პრევენცია. როცა ამაზე პროკურატურასთან ვსაუბრობთ, გვეუბნებიან, რომ თვითონაც ჩიხში არიან ამ მხრივ. ამას კომპლექსური მიდგომა სჭირდება, გრძელვადიანი პროგრამა უნდა გაწეროს ადგილობრივმა თვითმმართველობამ, რესურსცენტრმა, სოციალურმა სამსახურმა და უნდა იყვნენ თანმიმდევრულები ამ მიმართულებით.

მარნეულში გაიხსნა კრიზისული ცენტრი, ძალიან კარგია, რომ გაიხსნა და ძალიან გაგვიხარდა, მაგრამ ვერ მუშაობს. მხოლოდ 6 საქმე ჰქონდათ შვიდი თვის განმავლობაში, მიმართვიანობა არაა. ქალები მეუბნებიან, “კრიზისული ცენტრი” რომ აწერია და ვინმემ დაგვინახოს, იქ შევედით, გვესირცხვილებაო. ჩვენთან სულ სხვა მიდგომებია საჭირო, რომ ამ ცენტრმა იმუშაოს, ადგილობრივი კონტექსტია გასათვალისწინებელი. ცენტრი რომ გაიხსნა, ეძებდნენ აზერბაიჯანულენოვან იურისტს, მოთხოვნები ჰქონდათ ისეთი… აუცილებლად იურისტი, აზერბაიჯანულენოვანი, დიპლომიანი. მე სულ არ ვარ იურისტი, მაგრამ ვფიქრობ, რომ კრიზისულ ცენტრში ძალიან კარგად ვიმუშავებ, ამ ცოდნით არა ვარ, მაგრამ სხვა უნარები მაქვს. მარნეულში არსებობენ ადამიანები, რომლებსაც არ აქვთ იურიდიული განათლება, მაგრამ იციან ენა და არიან სენსიტიური ამ პრობლემების მიმართ. ხომ შეიძლება, ასეთი დაასაქმო?! ამ სტანდარტული მიდგომების გამო, ვერ იპოვეს კადრი, რომელიც ქალებთან იმუშავებს.

ყველა სოფლის რწმუნებული კაცია და კარანტინის დროს გვქონდა პრობლემა – ჩაიკეტა მარნეული და აქ არის ისეთი სოფლებიც, სადაც მაღაზიები არაა. ხალხს უთხრეს, რწმუნებულებს დაუკავშირდით და ყველა პრობლემას მოგიგვარებენო. ქალები გვწერდნენ, რომ რწმუნებულის მანქანაში არ ჩასხებოდნენ, რადგან არ უნდოდათ, მეზობელს დაენახა. ეს ცალკე პრობლემაა, რომ არ სხდებიან მანქანაში და სხვანაირიად უნდა ვებრძოლოთ ამას, მაგრამ არცერთი რწმუნებული ქალი რომ არ გვყავს, 35 ადამიანიდან, საკრებულოში რომ ერთი ქალი არაა, ესეც დიდი პრობლემაა. მერე წუწუნებენ, სოფლებში რომ ჩავდივართ, ქალები არ გამოდიან და არ გვესაუბრებიანო. ქალთა პოლიტიკურ კვოტას ამიტომ ვუჭერ მხარს.
პრივილეგირებული ქალები რომ ამბობენ ხოლმე, მე გაძლიერებული ქალი ვარო, სანამ მათთნაირ ქალებს მივიღებთ აზერბაიჯანულ თემში, მანამდე რა ვქნათ?!

აქ ქალები უფრო არიან ინფორმაციულ ვაკუუმში და ქართული ენის ცოდნის საკითხიც ქალებში უფრო მწვავედ დგას. მერვე კლასიდან რომ გამოიყვან გოგოს და არანაირ განათლებას არ მისცემ… ვიცი ქალები, რომლებსაც ჭიშკრიდან გამოსვლის უფლება არ აქვთ. ამას წინათ, ქართულ თემშიც გავიგე ოჯახში ძალადობის ორი შემთხვევის შესახებ, თან საკმაოდ განათლებულ, ეკონომიკურად ძლიერი ოჯახებში. ერთ გოგოზე ქმარი სისტემატურად ძალადობდა, სცემდა, სანამ მშობლების სახლში არ სცემა, ხმა არავის ამოუღია. მშობლებს უთქვამთ, აქამდე რატომ არ თქვიო, მე კიდევ მგონია, რომ შეუძლებელია, ვერ შეამჩნიო, როცა შენი შვილი ძალადობის მსხვერპლია. მეორე შემთხვევაში, ქმარი სახლიდან არ უშვებდა ცოლს და დამოკიდებულება იყო ასეთი – კარგია, რომ არ ძალადობს და მხოლოდ სახლიდან არ უშვებსო. საერთოდ არ მაქვს ინფორმაცია, რა სიტუაციაა ამ მხრივ აზერბაიჯანულ თემში. მიუხედავად იმისა, რომ მაქვს კავშირები, კონტაქტები, მხოლოდ სომხურ და ქართულ თემში მომხდარი ძალადობის ფაქტების შესახებ მაქვს ინფორმაცია. ესეც ხომ პრობლემაა?! აზერბაიჯანული თემის შესახებ საერთოდ არაფერი ვიცით, რადგან იქ უფრო მეტი მორჩილებაა და ინფორმაცია არ გამოდის. ალბათ, ისიცაა, რომ გაცნობიერებულიც ნაკლებად აქვთ, რა არის ძალადობა.

მე და ოლგა ენდელაძეს გადაცემა მიგვყავს რადიოში, გვინდა, რომ რადიოს სათემო სივრცე გამოვიყენოთ ქალებისთვის, ვიწვევთ ადგილობრივ ქალებს, ვალაპარაკებთ სხვადასხვა თემებზე: პოლიტიკაზე, ძალადობაზე, ბიუჯეტზე და ა.შ. ძალიან გვიჭირს ისეთი რესპონდენტის მოძებნა, ვინც ხმამაღლა ისაუბრებს, მაგრამ არ ვეძებთ სტატუსიან, ვეძებთ ჩვეულებრივ ქალებს.

ხშირად მეკითხებიან, თბილისში რატომ არ გადადიხარ საცხოვრებლადო. ჩვენთან ასეა – თუ კარგი ხელფასი გაქვს, აზროვნებ, მანქანა გყავს, უნდა იცხოვრო თბილისში, მარნეულში ცხოვრება “ტეხავს.” ბევრი მართლა გადადის და მერე თბილისიდან დადიან სამსახურში მარნეულში, ეს ძალიან ცუდი ტენდენციაა. მე არ ვაპირებ მარნეულიდან წასვლას, ეს არის ძალიან კარგი შესაძლებლობა, რომ ჩვენნაირი ადამიანები აქ დარჩნენ.
ჩემს ცხოვრებაშიც იყო მომენტი, როცა მერვე კლასში თბილისის სკოლაში გადამიყვანა დედაჩემმა. სულ ვეუბნები, რას მერჩოდი-მეთქი. ბავშვები დამცინოდნენ კილოზე, იმაზე, რომ მარნეულიდან, სოფელ წერეთლიდან ვიყავი. ახლა არ ვიცი, როგორი სიტუაცია და დამოკიდებულებებია ამ მხრივ თბილისში. ძალიან მინდა, რომ კილოზე, წარმომავლობაზე დაცინვა აღარ იყოს, რადგან, ბევრი წლის წინ, ეს მეც გამომიცდია და ამ დაცინვამ მაიძულა ის, რომ ერთი პერიოდი მრცხვენოდა, მარნეულიდან რომ ვიყავი.

ოჯახი

ჩემი ქმარი სომეხია და აქვს ლოგონევროზი, მეტყველების პრობლემა. 2008 წელს გავიცანი, როცა ერთ-ერთ ორგანიზაციაში მუშაობდა და დევნილებს ეხმარებოდა, მე მაშინ ჟურნალისტი ვიყავი და ასე შევხვდით ერთმანეთს. ძალიან მომეწონა. მისი ეროვნება და ლოგონევროზი ჩემთვის არასდროს ყოფილა პრობლემა, თუმცა იყო წინააღმდეგობებიც, არა ჩემი ოჯახის მხრიდან, უფრო სხვების მხრიდან. მახსოვს, რომ ერთ-ერთ ღონისძიებაზე, სადაც ჩემი ოჯახის ახლობლებიც იყვნენ, ერთმა ქალმა ჩემი და გაიყვანა და ჰკითხა, ესაა ის ბიჭი, შენი და რომ ცოლად მიჰყვებაო. სომეხია, თან მეტყველების პრობლემა აქვს და დააშორეთ, არ მისცეთ ამისი უფლებაო. ჩემს ზურგს უკან სულ მესმოდა ასეთი საუბრები. როგორც ქალებში გვაქვს რაღაც სტანდარტები, ასევეა კაცებშიც, რომ აუცილებლად ქართველი, მართლმადიდებელი ქრისტიანი უნდა იყოს და “ძე”-სა და “შვილი-”ზე მთავრდებოდეს მისი გვარი. ხმამაღლა ვამბობ, რომ ჩემი შვილები სომხები არიან. ჩემი უფროსი შვილი 2011 წელს დაიბადა, მაშინ ჩემი ფემინისტური შეხედულებებიდან გამომდინარე, მინდოდა, ორი გვარი ჰქონოდა, მამის და დედის. რამდენიმე თვე ორივე გვარი ჰქონდა, მაგრამ იმდენად ბევრი პრობლემა შემექმნა, თუნდაც ექიმების მხრიდან, მეკითხებოდნენ – “რააა? რა გვარიი?” “რომელი დავწერო?” ძალიან შევწუხდი ამით და ტექნიკურადაც ბევრი ხარვეზი გაიპარა ჩემი შვილის საბუთებში, მერე ჩემს ქმარსაც ეკითხებოდნენ, შენც ხომ არ გადახვედი ცოლის გვარზეო. ამის გამო, ისევ ერთი, მამის გვარი დავუტოვე. ჩემი ქმრის ბებია ქართველია, მაგრამ ამისი ხაზგასმაც არ მინდა, ანუ, მერე რა? ქართველი ბებია რომ ჰყავდა, უკეთესი სომეხია?! მას ენობრივი ბარიერი არ აქვს, ქართულად თავისუფლად საუბრობს და ფიქრობს, რომ ყველამ უნდა იცოდეს სახელმწიფო ენა. ამბობს, ის რომ მითხრას ვინმემ, რა კარგია, ქართული რომ იცი, თავს შეურაცხყოფილად ვიგრძნობო. ძალიან მაღალი სამოქალაქო პასუხისმგებლობა აქვს, აქტივისტია, ახლაც ხელმოწერებს აგროვებს, რომ სათამაშო მოედანი გაკეთდეს. არ ფიქრობს, რომ მეორეხარისხოვანი მოქალაქეა, რადგან სომეხია.

მე რომ ვამთავრებ ფემინიზმზე საუბარს, ჩემი ქმარი აგრძელებს. ოჯახის საქმე თანაბრად გვაქვს გადანაწილებული. ძალიან დიდი მხარდამჭერია ქალების და კარგად ესმის, რომ ჭურჭლის რეცხვა ჰიგიენის საკითხია და არა აუცილებლად ქალის საქმე. იცის, რომ ბავშვს როცა აჭმევს, ქალს კი არ ეხმარება, უბრალოდ, თავის შვილს აჭმევს და ეს მისი ვალდებულებაცაა. ამის სასწავლად ტრენინგი არ გაუვლია და არც ჩემთან შეხვედრის მერე შეცვლილა. ქართული და სომხური აღზრდა დიდად არ განსხვავდება ერთმანეთისგან და როცა ვეკითხები, როგორ ხარ ასეთი-მეთქი, ასეთ ოჯახში გავიზარდეო, მპასუხობს. ძალიან კარგი ადამიანია, ძალიან მიყვარს და თავიდან ბოლომდე თანხვედრაშია ჩვენი ღირებულებები.

ჩემს შვილებს ვასწვალი, რომ ორი კულტურის მატარებლები არიან, ამით უნდა იამაყონ და არასდროს უნდა შერცხვეთ. ძალიან კარგად მომყვებიან ამ დისკუსიაში და დარწმუნებული ვარ, არ დაიჩაგრებიან.“

ავტორი: ნინო გამისონია
ფოტო: ნინო ბაიდაური

The post ნონა სამხარაძე, 35 წლის, მარნეული appeared first on WomenOfGeorgia.