“ბავშვობა არც ეთქმის იმას, რაც მე მქონდა. ორი და ვიყავით მარტონი, მეტი ქვეყანაზე არავინ გვყავდა…

ჩემი ორივე მშობელი რეპრესირებული იყო – მამა რომ გადაასახლეს, დედაჩემიც დაიჭირეს. უწინ ასე იყო, მთელს ოჯახს ამოძირკვავდნენ ხოლმე. მამაჩემს ერთ-ერთ მიზეზად ის მოუდეს, რომ მისი ძმა საფრანგეთში იყო ლტოლვილად. ბიძაჩემს ვიღაცამ აცნობა თურმე, შავ სიაში ხარ და დაგიჭერენო. ამიტომ გაიქცა. თურქეთიდან გადავედიო, მერე გვწერდა. პირველი რესპუბლიკის მთავრობის წევრები იყვნენ მისი მეგობრები და საფრანგეთში მათი დახმარებით ჩააღწია. იქვე გარდაიცვალა და ლევილის სასაფლაოზეა დაკრძალული. გაქანებული შპიონობა იყო მაშინ. მამაჩემი დაასმინეს, მაგას ძმა ყავს საზღვარგარეთ და არ არის სანდო კომუნისტური პარტიისთვისო. თან მამა ძალიან შეძლებული იყო და ყველას დამხმარე. აი, ამ დროს თავიკაცები და მამაჩემიც, მათ შორის, ერთ ნალიას გახსნიდენ, რომ გლეხებისთვის სათესლე სიმინდი დაერიგებიათ. ქველმოქმედი კაცი იყო საერთოდ და ალბათ, ამ მიზეზებითაც გადაასახლეს. მამაჩემმა ადგილამდეც ვერ ჩააღწია, მისმა გულმა ვერ გაუძლო და გზაში გარდაიცვალა თურმე. უფაშია დასაფლავებული.

დედაჩემი ერთ-ერთ სავაჭრო ცენტრში მუშაობდა მდივნად, შეუთითხნეს რაღაცეები და მამას გადასახლების მერე, ისიც დაიჭირეს. დედა ორი წლის შემდეგ დაბრუნდა პატიმრობიდან ძვლების დაავადებით და ტანჯვით მალევე გარდაიცვალა. მე ნათესავთან ვცხოვრობდი ამ დროს. დედის ტირილზე კი გამომიყვანეს ბახვში. პატარა ვიყავი და ბევრს ვერაფერს ვგრძმნობდი, მაგრამ ნერვიულობისგან სულ რაღაცას ვიწიწკნიდი ტანზე. მერეც დავჯდებოდი ხის ძირში და ვტიროდი, რატომ არ მყავს დედა მეთქი.”

დების გაქცევა
————————–
“ეს ამბები 1937-1938 წლებში ხდებოდა. მე და ჩემი და ძალიან პატარები ვიყავით. ამ ყველაფერზე ჩვენს მოხუც ბებიას, რომელიც ჩვენთან სახლში დარჩა, უცბად გული გაუსკდა და მოკვდა იგიც. ორი უწლოვანი ობოლი დავრჩით. ჩემი და ერთ-ერთ მეზობელთან გაიზარდა, მე კიდევ ერთმა შორეულმა ნათესავმა წამიყვანა სხვა სოფელში. მე, რა თქმა უნდა, მადლობელი ვარ იმ ხალხის, მაგრამ რის ფასად – უზიდავი ტვირთი უნდა მეზიდა, მთელი დღე მეშრომა და ხანდახან კიდეც წაგვითაქებდნენ. იმდენად არაადამიანურ პირობებში ვცხოვრობდი, იმის გახსენება არ მინდა.

იმ სოფელში მხოლოდ დაწყებითი სკოლა იყო. ის რომ დავამთავრე, ბახვის სკოლაში გავაგრძელე სწავლა. ჩემი დაც აქ სწავლობდა და ერთმანეთი რომ ვნახეთ, მოვილაპარაკეთ და მარტო ცხოვრება გადავწყვიტეთ. მე იქიდან გამოვიქეცი, ჩემი და მეზობლის სახლიდან. მოვედით და დავჯექით ჩვენი მშობლების სახლში. მანამდე სულ აქირავებდნენ, შიგ ვის აღარ უშვებდნენ და მინაგავებული, გაქურდული და დაოხრებული იყო ყველაფერი. რაღაც-რაღცეებს მოვუყარეთ თავი – ზოგმა ცოცხი მოგვიტანა, ზოგმა ვედრო და ასე დავალაგეთ ჩვენი სახლი. მე ცამეტი წლის ვიყავი და ჩემი და მეთოთხმეტეში, მარტო ცხოვრება რომ დავიწყეთ.

დიდი ეზო გვქონდა, სადაც დიდი რაოდენობით მოდიოდა ყურძენი, ხილი, თხილი და ამ ყველაფერს ვყიდიდით. თან თავმჯდომარე გამოგვერია ისეთი კარგი პიროვნება, რომ ჩვენს სახლში გახსნა ბაგა-ბაღი და ქირას გვიხდიდა. ეს ბაგა-ბაღი იკეტებოდა ზამთარში, რადგან ჩაის კრეფა არ იყო, მაგრამ იმ ვეშს შეყრიდნენ ერთ-ერთ ოთახში იმის გამო, რომ ჩვენთვის ზამთარშიც გადაეხადა ქირა და ლუკმა-პური გვეჭამა. მშობლების სახლი მოგვიანებით ჩამოგვენგრა, ეს კი ჩემი მეუღლის აშენებული სახლია იმ ეზოშივე, მაგრამ ადგილი ცოტა შევუცვალეთ.”

წინააღმდეგობები
————————–
“სულ მარტოები ვიყავით, კარიც სულ ღია გვრჩებდა, მაგრამ არაფრის გვეშინოდა. არასოდეს შევუშინებივართ სოფელში ვინმეს. პირიქით, ყველა გვეხმარებოდა და ჩვენ ამ სოფელმა გაგვიტანა. ასე გავიზარდეთ ორი პატარა გოგო სოფლის და ერთმანეთის მხარდაჭერით. საშუალოც დავამთავრეთ და ჩემმა დამ უნივერსიტეტეშიც ჩააბარა. ფილოლოგიის ფაკულტეტი დაამთავრა და მუშაობდა ამ განხრით. მე ვეღარ ვისწავლე, რადგან ჩემს სტუდენტ დას შენახვა უნდოდა თბილისში. ამიტომ, მუშაობა დავიწყე და რაც შემეძლო ვეხმარებოდი მას. მერე კი მაინც დავამთავრე ერთწლიანი საქმისწარმოების კურსები აქვე ოზურგეთში.

მუშაობის დაწყების დროს შემხვდა წინაამღდეგობები. მაგალითად, სულ პირველად მეზობელმა მბეჭდავის ნახევარშტატიანი სამსახური გამომინახა კოლმეურნეობაში, მაგრამ თავმჯდომარემ თავი შეიკავა. შემდეგ კი, როცა საქმის წარმოების კურსები გავიარე, ადგილი მალევე ვიშოვე, მაგრამ აქაც წინააღმდეგობები იყო იმის გამო, რომ რეპრესირებული მშობლების შვილი ვიყავი. ბოლოს გამოსავალი მოძებნა დირექტორმა და ოფიციალურად დამლაგებლის შტატზე გამაფორმა. რეპრესირებული ოჯახის წარმომადგენელს მხოლოდ შავ სამუშაოზე შეეძლო მუშაობა. არაფორმალურად კი საქმისმწარმოებლად ვმუშაობდი ბევრი წელი ორ ადგილას – სკოლასა და დავით ანდღულაძის სახელობის სამუსიკო სკოლაში.”

ხელახალი რეპრესია
—————————–
“საბჭოთა კავშირს, ნამდვილად, არ მივსტირი მე იმიტომ, რომ რუსი ყოველთვის მოძალადე იყო, მაგრამ პირობებს მივსტირი. მე ახლა მეტ რეპრესიას ვგრძნობ, რაც ასაკში შევედი. მაშინ ყველას ვეცოდებოდით და ახლა ძალიან ხშირად შემახენებენ, რომ ვარ 80 წლის. მაგალითად, ბანკში მივალ, მკითხავენ ასაკს და აღმოჩნდება, რომ შეზღუდული ვარ და 2-3 თვიან კრედიტს ვერ ავიღებ. ასე გრძელდება ყველგან და ყოველდღიურად შეხსენება იმისა, რომ 80 წლის ვარ და ახლა აღარაფერში გამოვდგები. თუ გინდ მთავრობა თქვი – ერთი 10 ლარი ვერ გაიმეტეს, რომ პენსიას მოუმატონ და პენსიონერმა წამლები იყიდოს? ჯერ რა ფასები აქვს წამლებს, ხო არ წარმეიდგინება და ეს რეპრესია არ არის?! კიდევ კარგი შვილი მყავს და კარგი სიძე, რომელიც მუშაობს და ვინ მომაშიებს, მაგრამ ისინი რომ არ მყოლოდნენ, მე აქამდე ვერ მივაწევდი. ვისაც არ ჰყავს შვილები, იმათ რა ქნან?! არავინ გვაქცევს გლეხებს ყურადღებას. გლეხი არჩენს ქვეყანას და იმუშავებს, თუ ექნება ამის საშუალება. მაგრამ, არავინ მასესხებს ფულს, რომ თუნდაც ჩემს ერთ ჰექტარ მიწაზე საქონელი ვიყოლიო და მეურნეობა მოვაშენო. მე შემიძლია და ახლაც ვშრომობ ჩემს ბოსტანში.

სახელმწიფოს მხარდაჭერას ვერაფერში ვგრძნობ. აი, მაგალითად, ერთ-ერთ პოლიკლინიკაზე მითხრეს, იქ ხარ მიწერილი დაზღვევითო. მივედი და მეუბნებიან, ყურის და თვალის ექიმი არ გვყავსო. მოხუცებულს მაგი უნდა, აბა, ახლა მე ხომ ვერ გამაახალგაზრდავებს ვერავინ?! კაი, წავედი იქედან მეორე პოლიკლინიკაში. მითხრეს, აქ არ ხარ ჩაწერილი და ფული უნდა გადაიხადოო. კაი, გადავიხდი რაცხაა გადასახდელია, მარა აგერ რიგში უნდა ჩადგე და საბუთები ეიღო; აგერ რიგში უნდა ჩადგე, ექიმთან შეხვიდა. ამასობაში მომივიდა გული, რაღათ მინდა უკვე ექიმი. რა არის ეს?! საქართველოს მოქალაქე ვარ, ამ რაიონის მაცხოვრებელი და არ უნდა მქონდეს უფლება, სადაც მინდა იქ მივიდე ექიმთან?! რა კანონია ეს?! ნუთუ ყველა ქვეყანაში ასეა? ასეთი ტექნიკური პრობლემების გამოა, რომ ერთი კაპიკიც არ გამომიყენებია სახელწიფო დაზღვევის. მე რაც მჭირდება, იგი არაა და…”

ავტორი: იდა ბახტურიძე
ფოტოგრაფი: ნინო ბაიდაური

The post რუსუდან ჭელიძე, 80 წლის, ზემო ბახვი, გურია appeared first on WomenOfGeorgia.

„მანამდე იყო 37 წელი და ათასობით ადამიანის დაკარგული წარსული. მახსოვს 15-16 წლის ვიქნებოდი, როცა 90-იან წლებში, უშუქობის დროს, შეშის „ფეჩთან“ ვიკრიბებოდით და ლიზიკო, ჩემი დიდი ბებია გვიყვებოდა თავის ისტორიებს. მაშინ პირველად დავინახე სხვა, ჩემთვის უცნობი ბებია, რომელმაც საბჭოთა ისტორიის ფაშიზმი საკუთარ თავზე გამოსცადა.

ბაბუა, ანდრო კოპაძე, ლიზიკოს ქმარი, ჟურნალში „კომუნისტი“ მუშაობდა, რედაქტორის მოადგილედ და სჯეროდა, რომ კომუნისტური რეჟიმი უმიზეზოდ არავის სჯიდა, სანამ ერთ დღეს, მოსკოვიდან ახალდაბრუნებული ბერიამ თავის კაბინეტში არ დაიბარა და მის ხელმძღვანელზე ცრუ ინფორმაციის გავრცელება არ მოსთხოვა. ბაბუამ უარი უთხრა. მეორე დღესვე სახლის კარზე კაკუნი გაისმა თურმე. სახლში 3-4 ადამიანი შემოცვენილა და ჩხრეკა დაუწყიათ. იმ დროს სახლში ანდროს და ლიზიკოს 8 წლის შვილი, ჩემი ბებია, ლამარა და ლიზიკოს დედა ცხოვრობდნენ.

„აქ დამთავრდა ჩვენი სცხოვრებაც.. ბოლო წუთამდე არ სჯეროდა, თუ დაიჭერდნენ: ქვეყანა ჩალით კი არ არის დახურულიო, სულ ამას ამბობდა. მეორე დღესვე წაიყვანეს და მისი ასავალ-დასავალი ვეღარ გავიგე…. არავინ ხმას არ მცემდა, ქუჩაში რომ დამინახავდნენ, პირს მარიდებდნენ, ჩემი ფეხის ხმაზე ფარდებს ჩამოაფარებდნენ ხოლმე. ოი, ღმერთო, ამაზე უფრო საშინელება არაფერია, ასე მეგონა სიკვდილს ვუყურებდი თვალებში, მაგრამ არ ვეგუებოდი, თავს არ ვაძლევდი იმის უფლებას, ცრემლი მომრეოდა“ (ლიზიკო კოპაძის მოგონებებიდან).

ზუსტად ერთი თვის თავზე, მეორედ გაისმა სახლის კარზე კაკუნი. ამჯერად ლიზიკოს მოაკითხეს. ბებია იხსენებდა, რომ ეს მისთვის მოულოდნელი არ ყოფილა. სახლის ფანჯრიდან სკოლის შენობა იყო, სადაც ყოველდღე სატვირთო მანქანით მოყავდათ „მოღალატეების“ ცოლები და განყოფილებებში ანაწილებდნენ. ბებიას თბილი ტანსაცმელიც კი ჩალაგებული ქონდა. რომ დააკაკუნეს, ამოვისუნთქე კიდეცო. ძალიან მძიმე იყო 1 თვიანი სტრესული ლოდინის პერიოდი.

სხვა ქალებთან ერთად შინსახკომში მიიყვანეს ბებია, სადაც მოსთხოვეს რომ ქმრის არარსებული დანაშაული ეღიარებინათ. ძალიან კარგარ იცოდნენ, რაზე შეიძლებოდა ყოფილიყვნენ ქალები სენსიტიურები – ემუქრებოდნენ შვილების წართმევით, ოჯახის წევრების დაჭერით, ცემდნენ, აწამებდნენ. მაინც არ ტყდებოდნენ ქალები. ეს უტეხი ქალები აღმოჩდნენ ერთ მატარებელში, რომელიც გაურკვეველი მიმართულებით 1 თვე მიდიოდა. მიდიოდა სიჩუმეში. მაშინ ბებიამ არ იცოდა, რომ ამ სიჩუმეს 10 წელი ვერ დააღწევდა თავს.

„სხვისი“ სახლი

ლიზიკოს დაპატიმრების შემდეგ, მისი 8 წლის შვილი, ლამარა და დედა სახლიდან გამოასახლეს და იმავე კორპუსის სარდაფში შეასახლეს. იმ ბინაში, სადაც ერთ დროს ბებია და ბაბუა ცხოვრობდნენ, რუსი გენერლის ოჯახი დასახლდა. მოგვიანებით ლამარა ბებია იხსენებდა, როგორი მძიმე სანახაობა იყო ბავშვისთვის იმის ყურება, როგორ დადიოდნენ უცხო ადამიანები მის სახლში, სადაც ერთ დროს დედასთან და მამასათან ერთად უდარდელად ცხოვრობდა.
ქალები მიწაში

ქვანახშირის მატარებელი ყაზახეთში, ახლანდელი ქალაქის ჯეზკაზგანის მისადგომებთან გაჩერებულა. სულ ახალგაზრდა ქალები თოვლიან სტეპებს გაუყენეს და ციხეში, სადაც მკვლელობასა და ყაჩაღობაზე დაპატიმრებული ქალები სასჯელს იხდიდნენ, იქ გადაანაწილეს. ბებია იხსენებდა, როგორ აითვალწუნეს რეპრესირებული ქალები სხვა პატიმრებმა სწორედ იმის გამო, რომ „სამშობლოს მოღალატეების ცოლების“ იარლიყს ატარებდნენ.

რამდენჯერმე ნაჯახებით თავდასხმასაც გადაურჩნენ თურმე.
ციხიდან ქალები უკაცრიელ სტეპზე წაიყვანეს, სადაც მხოლოდ მავთულხლართები და ხის მორები იყო. საკუთარი ხელით გაათხრევინეს მიწა, მორები გადააფარებინეს და თავშესაფარი გააკეთებინეს. ეს გახდა ბებიას „ახალი სახლი“…
ბებიას გაუმართლა. იმ პერიოდში გადასახლებული ქალებიდან საჭირო პროფესიის ქალებს ასაქმებდნენ.

ლიზიკოს თავისი ოჯახის მხარდაჭერით არქიტექტურული ქონდა დამთავრებული, რაც მაშინ ქალისთვის იშვიათი პროფესია იყო. ამიტომ, ბებია შედარებით უკეთეს საცხოვრებელ პირობებში გადაიყვანეს და ჯეზკაზგანის დაპროექტებაზე დაასაქმეს. ბებია იხსენებდა, სახაზავი რომ მისცეს, ცრემლები წამოუვიდა. მისთვის იმ ადგილას ყველაზე ახლობელი ნივთი სახაზავი იყო. და ასე გავიდა 10 წელი. შრომაში, გეგმის 110%-ით გადაჭარბებით შესრულებაში, რომ წერილების მიწერის საშუალება მისცემოდათ ქალებს საკუთარი შვილებისთვის, თავდაცვაში, ერთმანეთის მხარდაჭერასა და დახმარებაში.

დაბრუნება

10 გრძელი წლის მერე ბებია დაბრუნდა. ლამარა უკვე 18 წლის დახვდა და მისი თავიდან გაცნობა მოუწია. ლამარა მაშინ მის მამიდასთან ცხოვრობდა, დედა გარდაცვლილი დახვდა… მამიდასთან ოჯახში ბევრი სული ცხოვრობდა ერთად, ამიტომ შვილთან ერთად პარკში განმარტოვდებოდა და იქ საუბრით ეცნობოდნენ ერთმანეთს. თავიდან დაიწყო ლიზიკომ ცხოვრება – ცხოვრება ნულიდან. ერთხელ ისიც გაიხსენა, როგორ მიაკითხა რუს გენერალს თავის სახლში და მშობლების რელიქვია – ლამპა სთხოვა. უარით გამოისტუმრეს. მას მერე იქ აღარ დაბრუნებულა.

ბოდიში სიკვდილისთვის

ბაბუა აღარასდროს უნახავს ლიზიკოს. 10 წლის მერე წერილი მიიღო.
„როდესაც დავბრუნდი, ანდროს ამბავი ვიკითხე. ოფიციალურად მისი დახვრეტის ცნობა არ მოსულა. მხოლოდ ქაღალდი მოვიდა. თურმე ციხეში ფილტვების ანთებით გარდაცვლილაო. მერე ინაურთან შევედი და იმან მითხრა, რომ ანდრო მაშინვე „ტროიკის“ გადაწყვეტილებით დაუხვრეტიათ. ყველაზე დიდი უბედურება კი ჩემთვის რეაბილიტაციის ქაღალდის მოსვლა იყო. ქმარი დამიხვრიტეს, მე ციხე-ციხე მატარეს, შვილი სადღაც სარდაფში გაიზარდა და ბოლოს თურმე „თქვენ დამნაშავე არ ყოფილხართ და ყველაფრისთვის ბოდიშს გიხდითო“. ამაზე უფრო საშინელი ბოდიში ჩემთვის არ არსებობს“ (ლიზიკო კოპაძის მოგონებებიდან).

რამდენიმე წლის წინ, 37 წლის რეპრესირებულების არქივის გამოფენაზე ვიყავი. რატომღაც ინსტინქტურად, პირდაპირ იმ სტენდს მივადექი სადაც ბაბუას სახელი და გვარი ეწერა. წაყვანიდან მესამე დღეს დაუხვრეტიათ ანდრო კოპაძე, „ხალხის მტერი“…

რამდენი საღამოც იყო ბნელ 90-იანებში, იმდენ ახალ ისტორიას ვისმენდი ბებიაზე. აბსოლუტურად ახალი ლიზიკო კოპაძე გავიცანი. ეს არის ადამიანი, რომელიც არ ნებდება და ამ ჯოჯოხეთური ტკივილის შემდეგაც არ დაკარგა ადამიანების რწმენა და სიცოცხლის ბოლომდე იყო სიყვარულით სავსე. ყველას მიუტევა და არ დაკარგა სიყვარულის უნარი. ლიზიკომ მისი შვილისშვილები ზაზა და ლულუკა და შვილთაშვილები ეკა, მე და შოთა სიყვარულით და მზრუნველობით გაგვზარდა. სიცოცხლის ბოლო წამამდე ჩვენზე ფიქრში გაატარა. სიცოცხლის ბოლო წლებში, დედაჩემის თხოვნით ბებიამ თავისი მოგონებები ჩაწერა. ამ მოგონებებში დეტალურად არის აღწერილი ბებიას 10 წლიანი ისტორია ყაზახეთში. იქნებ ვინმემ საკუთარი ოჯახის წევრების ამბავიც ამოიცნოს ან ფოტო არქივში მისი ახლობელი ამოიცნონ. ახლა ჩემი მიზანია, ამ მოგონებების წიგნად გამოცემა, რომ სულ გვახსოვდეს, ფაშიზმი ნებისმიერ ეპოქაში და ქვეყანაში შეიძლება გაცოცხლდეს. და თუ სულ გახსოვს, მასთან ბრძოლაც უფრო მარტივია.“

ავტორი: მაიკო ჩიტაია
ფოტო: ნინო ბაიდაური

The post ნინო ისაკაძე, თბილისი appeared first on WomenOfGeorgia.

შემოდგომის პირს ოჯახები რომ გადიან ბარში, მე მათ საქონელს ვიბარებ. ერთ ჯიბეში ასანთს ჩავიდებ ხოლმე, მეორეში გაზეთს და ისე მივდივარ საძოვარზე. მგელი რომ შემომხვდეს, ავანთებ და ჩემი ჭკუით შევაშინებ. არადა ხანდახან ვფიქრობ, მართლა რომ დავინოხო მგელი, იმის ანთებასაც ვერ მოვასწრებ, ისე გამისკდება გული. ან საერთოდ მე გავიკიდებ ცეცხლს შიშისგან და დაბნეულობისგან.

საპენსიო ასაკიც არ მაქვს ჯერ, რომ ამით ვიცხოვრო. შეღავათია ის გვაქვს, რომ გაზი ზამთარში უფასოა. ფული ხანდახან კვირეები გადის და არ მაქვს ნანახი. მაგრამ ჩემი ამოყვანილი ყველი ჩამაქვს ბარში და ვცვლი ხან მაკარონზე, ხან ზეთზე, ხან საყოფაცხოვრებო ნივთებზე. და ვიმარაგებ ზამთრის საჭმელს ასე.
ბინის დაკარგვის მერე ეს ჩემი მეუღლე დარდის მოსაკლავად აჰყვა სასმელს. რომ დაითვრება, მერე ჩემზე ძალადობს, მაგინებს, თითქოს მე ვარ დამნაშავე მაგის უბედურებაში. ახლაგაზრდა რომ ვიყავი, კიდევ შემეძლო გაქცევა და ვერ მეწეოდა მთვრალი. ახლა აღარ შემიძლიან და ამიტომ გადავწყვიტე ამას წინეებზე 112-ში დამერეკა. მოვუყევი ჩემი ამბავი, ვუთხარი სვამს და მაგინებს თქო. ჰოდა მაშინათვე გამომიძახეს პატრული. მალევე ამოვიდნენ, დააწერინეს ახსნა-განმარტებითი ბარათი და გამოუწერეს ორდერი. ასე მითხრეს, თუ კიდევ იძალადა, კიდევ დაგვირეკე და მაშინათვე წავიყვანთო. ძალიან გახარებული ვარ, იმიტომ, რომ ახლა ისეთი გასუსული ზის ხოლმე ტელევიზორთან და ხმას არ იღებს. მეც ამოვისუნთქე. ამას წინათ მივხვდი, რომ პატრულის ამოსვლაც იმიტომ მიხარია, უცხო ადამიანი და გამომლაპარაკებელი რომ მოდის. აქ ისეთი სიმარტოვეა, შეიძლება შეიშალოს ადამიანი ჭკუიდან. ამიტომ თავს ვართობთ და ერთმანეთსაც მე და ანიჩკა დეიდა.“

The post თამრიკო წიკლაური, 54 წლის, ხადას ხეობა, წკერე appeared first on WomenOfGeorgia.